Cardiff'te tarihi zirve: Galler, İskoçya ve Kuzey İrlanda liderlerinden ortak kendi kaderini tayin bildirisi

Galler Bölgesel Başbakanı Rhun ap Iorwerth, İskoçya Bölgesel Başbakanı John Swinney, Kuzey İrlanda Bölgesel Başbakanı Michelle O'Neill ve İrlanda milliyetçisi Sinn Fein Genel Başkanı Mary Lou McDonald, Cardiff'te bir araya geldi. Tarihi nitelikte değerlendirilen bu zirvenin ardından dört lider basına ortak açıklamalar yaptı ve kendi kaderini tayin hakkını merkeze alan bir mutabakat zaptı imzaladı.

Ev Sahibi Ap Iorwerth: Westminster Artık Herkese Hizmet Etmiyor

Toplantının ev sahibi sıfatıyla söz alan Galler Bölgesel Başbakanı Rhun ap Iorwerth, Birleşik Krallık yönetiminin, yani Westminster'ın artık Birleşik Krallık'ın tamamının faydasına çalışmadığını savundu. "Galler'in bazı güçlere sahip olması ve eşit muamele görmesi lazım. Bunu hak ediyoruz ve bu nedenle komşularımızla birlikte çalışıyoruz" diyen ap Iorwerth, Galler halkının mayıstaki parlamento seçimiyle geleceğiyle ilgili bir karar verdiğini de vurguladı.

Bu kararın yalnızca bağımsızlıkla değil toplumun genel istekleriyle de ilgili olduğunu belirten ap Iorwerth, "Galler halkının özgüvenini inşa etmek, değişiklik anahtarının onların elinde olduğunu göstermek önemliydi" diye konuştu. Birleşik Krallık'ın "büyük bir sıfırlama" yapması gerektiğini vurgulayan ap Iorwerth, mevcut statükonun artık savunulabilir olmadığını açıkça ifade etti: "Temelden başlayan bir yenilenmeye ihtiyaç var. Bağımsız ülkeler olarak birlikte çalışmanın çok fazla avantajı var. Bu konu artan şekilde kabul edilir hale geldi."

Westminster'ın işlevsiz kaldığını ama bundan sonra ne yapılacağının da tartışılması gerektiğini söyleyen ap Iorwerth, "Artan bir kendi kaderini tayin etme isteği var. Bu durum ilişkilerimizin farklılaşmasına yol açacak. İngiltere bize pozitif yaklaşma ya da engeller çıkarma arasında seçim yapacak" değerlendirmesini yaptı. En yakın dostlarının önce bu adalarda, yani Büyük Britanya ve İrlanda'da, ardından Avrupa'da olduğunu belirten ap Iorwerth, "Bu adalarda yaşayan insanlarla geleceği inşa etmeliyiz" dedi.

Swinney: İlk Kez Üç Ülkede Aynı Anda Kendi Kaderini Tayin Yanlısı Liderler Görevde

İskoçya Bölgesel Başbakanı John Swinney, mayıs seçimlerine dikkat çekerek partisinin İskoçya Parlamentosu'nun en büyük partisi konumunu koruduğunu hatırlattı. "Bu seçim Birleşik Krallık'ta farklı bir durum oluşturdu. Birleşik Krallık'ın anayasa yolculuğunda önemli bir noktayı temsil ediyoruz" diyen Swinney, Birleşik Krallık'ı oluşturan dört ülkeden üçünde ilk kez aynı anda kendi kaderini tayin hakkını savunan bölgesel başbakanların görev yaptığına dikkat çekti.

"Bu hak bugünkü görüşmenin temelini oluşturdu, bundan sonrakilerin de temelini oluşturacak. Bu hak, halklarımızın vazgeçilmez hakkıdır" ifadelerini kullanan Swinney, imzalanan mutabakat zaptının da özünde kendi kaderini tayin ilkesinin yattığını vurguladı. İskoç halkının Avrupa Birliği'nin parçası olmak istediğini, ancak kendi iradesi dışında AB'den ayrıldığını söyleyen Swinney, "İskoç halkı kendi umutlarının ve heveslerinin peşinden gitmek istiyor" dedi.

Swinney, İngiltere Başbakanı Andy Burnham'ın "Birleşik Krallık'ın son başbakanı" olacağını savunurken Burnham'ın İskoç halkının kendi geleceğini belirleme hakkına saygı duyduğunu söylediğini de aktardı. Parlamento çoğunluğunu ve hükümet gücünü kullanarak İskoçya'nın bağımsızlığı için referandum düzenlenmesi yönünde çalışacaklarını da açıkça ortaya koydu.

McDonald: Mutabakat Zaptı Tarihi Bir Belge, Referandum Hakkımız Masada Kalmalı

Sinn Fein Genel Başkanı Mary Lou McDonald, imzalanan mutabakat zaptını "tarihi bir belge" olarak nitelendirdi. Belfast Anlaşması'nın 30. yılına yaklaşıldığını hatırlatan McDonald, "İrlanda'da yüz yıllar süren işgal, sömürge, kan ve gözyaşını sona erdiren bu anlaşmanın ardından ülkelerimiz çok gelişti. İrlanda birçok konuda imkansızı mümkün hale getirebileceğini gösterdi" dedi.

"Ülkemiz ikiye ayrılmış halde. Referandum hakkımız var. Geleceğimizi belirleme hakkımız var" diyen McDonald, bu noktada sert bir çıkış yaptı: "Hiçbir İngiliz Başbakanın bu hakkın masada olmadığını söylemesine tahammülümüz yok." McDonald ayrıca İrlanda, Galler ve İskoçya'da gençlerin özgürlük ve kendi kaderini tayin hakkının tadını giderek daha fazla aldığını da vurguladı.

O'Neill: Bu Değişim Durdurulamaz, Hiçbir İngiliz Başbakan Engelleyemez

Kuzey İrlanda Bölgesel Başbakanı Michelle O'Neill ise değişimin kaçınılmazlığına vurgu yaptı. "Büyük bir değişimin zamanında yaşıyoruz ve bu durdurulamaz. Hiçbir İngiliz Başbakan yaşananları durduramaz" diyen O'Neill, Westminster sisteminin üç ülkenin hayrına çalışmadığını belirterek "Kendi kaderimizi tayin etme hakkımıza ihtiyacımız var" diye konuştu.

Mutabakat Zaptı ve Toplantının Önemi

Cardiff zirvesinin en somut çıktısı, üç bölgesel başbakan ile McDonald'ın imzaladığı mutabakat zaptı oldu. Swinney'e göre bu anlaşmanın merkezini kendi kaderini tayin etme hakkı oluşturuyor ve ilerleyen görüşmeler için de bir çerçeve sunuyor. Dört liderin bir arada imzaladığı böyle bir belge, Birleşik Krallık tarihi açısından emsalsiz bir adım olarak değerlendiriliyor.

Toplantının soru-cevap bölümünde de konuşan ap Iorwerth, sadece anayasal meselelerle değil pek çok pratik konuyla da ilgilendiklerini belirtti. "Aynı düşünen insanlar bir araya geliyor. Sadece anayasa değil, pek çok pratik konuya cevap arıyoruz" diyen ap Iorwerth, İngiltere hükümetinin bu değişimi ve beklentileri anlaması gerektiğinin altını çizdi.

Sıkça Sorulan Sorular

Cardiff zirvesinde kimler bir araya geldi?

Toplantıya Galler Bölgesel Başbakanı Rhun ap Iorwerth, İskoçya Bölgesel Başbakanı John Swinney, Kuzey İrlanda Bölgesel Başbakanı Michelle O'Neill ve Sinn Fein Genel Başkanı Mary Lou McDonald katıldı.

Toplantıda imzalanan mutabakat zaptının özü nedir?

Üç bölgesel başbakan ile McDonald'ın imzaladığı mutabakat zaptının merkezini kendi kaderini tayin etme hakkı oluşturuyor. John Swinney, bu hakkın hem bugünkü hem de ilerleyen görüşmelerin temelini oluşturacağını vurguladı.

Sinn Fein lideri McDonald referandum konusunda ne söyledi?

McDonald, İrlanda'nın referandum hakkı bulunduğunu ve hiçbir İngiliz Başbakanın bu hakkın masada olmadığını söylemesine tahammüllerinin olmadığını açıkça ifade etti.

John Swinney, İngiltere Başbakanı Andy Burnham hakkında ne dedi?

Swinney, Burnham'ın "Birleşik Krallık'ın son başbakanı" olacağını savunurken Burnham'ın İskoç halkının kendi geleceğini belirleme hakkına saygı duyduğunu söylediğini de aktardı. Swinney ayrıca İskoçya bağımsızlığı için referandum düzenlenmesi yönünde çalışacaklarını belirtti.

Galler Bölgesel Başbakanı ap Iorwerth, Birleşik Krallık'ın geleceği için ne önerdi?

Ap Iorwerth, Birleşik Krallık'ın "büyük bir sıfırlama" yapması ve temelden yenilenmesi gerektiğini söyledi. Mevcut statükonun savunulabilir olmadığını belirterek bağımsız ülkeler olarak birlikte çalışmanın avantajlarına dikkat çekti ve İngiltere'nin bu sürece ya pozitif yaklaşacağını ya da engeller çıkaracağını vurguladı.