ABD, Körfez ülkelerini 3 Kasım sonrası olası İran operasyonuna hazırlıklı olmaları için uyardı

ABD'nin, 3 Kasım'daki ara seçimlerin ardından İran'a yönelik kısa süreli ancak yoğun bir askeri harekat düzenlenebileceği konusunda bazı Körfez ülkelerini önceden uyardığı öğrenildi. Diplomatik ve askeri kanallar aracılığıyla iletilen bu mesajlar, Washington ve Tel Aviv'in İran'a karşı yeni ve kapsamlı bir saldırı dalgasına hazırlandığına işaret eden gelişmeler arasında değerlendiriliyor. Başkan Donald Trump'ın henüz kesin bir karar vermediği, ancak seçim sonrasında İran'ın altyapısını ve nükleer tesislerini hedef alabilecek büyük çaplı bir operasyona eğilimli olduğu belirtiliyor.

Bölgeye ek uçak gemisi ve Patriot sistemi sevk ediliyor

Görüşmelerden haberdar olan kişilere göre ABD, İsrail'in füze savunma kapasitesini artırmak amacıyla Teksas'tan ek bir Patriot sistemi gönderiyor. ABD ordusu, olası bir tırmanma öncesinde Orta Doğu'daki bazı üslerde konuşlanmış ve saldırıya açık konumdaki askerlerini daha güvenli noktalara kaydırdı. Bölgedeki ABD kuvvetleri mühimmat stoklarını yenilerken, bombardıman uçakları ve savaş jetlerinin de saldırı hazırlığı içinde olduğu bildiriliyor.

Gelecek ay bölgede halihazırda görev yapan yaklaşık 20 savaş gemisine ek olarak bir uçak gemisi taarruz grubu ile Deniz Piyadeleri sefer birliğinin katılması bekleniyor. Öte yandan bazı gemilerin bölgeden çekilebileceği de ifade ediliyor.

Trump saldırı ile diplomasi arasında kararsız

Trump'ın önündeki alternatif seçenek İran ile bir anlaşmaya varmak olmakla birlikte, bölgesel arabulucuların yürüttüğü diplomatik girişimler şimdiye kadar somut bir sonuç vermedi. Geçen hafta düzenlenen bir mitingde ilkbahardaki ABD-İsrail bombardımanlarına atıfta bulunan Trump, "Bir küçük Epic Fury daha yapabiliriz. Ya da anlaşırlar" dedi.

Beyaz Saray ise varlığı kesinleşmemiş hassas askeri planlar hakkında yorum yapmayacağını açıklarken, Trump'ın İran'ın nükleer silah edinmesini engellemek için tüm seçenekleri masada tuttuğunu vurguladı. Trump daha önce ara seçimler öncesinde İran'a saldırı düzenlemeyeceğini açıkça söylemişti.

İsrail cephesinde de yeni saldırılar için hedef ve operasyon planlarının hazırlandığı aktarılıyor. Başbakan Binyamin Netanyahu'nun İran'ın bölgesel gücünü kalıcı biçimde zayıflatmak ve nihayetinde mevcut yönetimi devirmeyi hedefleyerek operasyonların yeniden başlatılmasını savunduğu bildiriliyor.

Yaptırımlar ve deniz ablukası baskısını sürdürüyor

Olası hava saldırıları, Trump yönetiminin İran'a karşı hâlihazırda uyguladığı ekonomik baskı politikasından niteliksel olarak farklı bir aşamaya geçilmesi anlamına gelecek. Sıkılaştırılan yaptırımlar ve deniz ablukası, İran'ın petrol satışlarını aylardır sekteye uğratırken hava bağlantılarının büyük bölümünü de askıya aldı ve kara ticaretini önemli ölçüde kısıtladı.

Demokrasileri Savunma Vakfı İran Programı Kıdemli Direktörü Behnam Ben Taleblu, füze kapasitesinin yeniden inşası gibi büyüyen tehditlerin hedef alınması gerekiyorsa Trump'ın bu gerekçeyi kamuoyuna ayrıntılı biçimde açıklaması gerektiğini söyledi. Taleblu, mevcut yaptırım ve abluka politikasının sürdürülmesini savundu.

Nükleer tesisler ve füze kapasitesi kritik gündem maddesi

İran'ın savaşın en yoğun döneminde ABD ve İsrail tarafından gerçekleştirilen 20 binden fazla saldırıya karşın direnç gösterdiği, bu süreçte Basra Körfezi'ndeki gemilere ve ABD askeri unsurlarına yönelik saldırılarını sürdürdüğü belirtiliyor. İsrail'in eski askeri istihbarat yetkilisi Danny Citrinowicz, İran'ın kritik altyapısına ya da üst düzey isimlerine yönelik yeni saldırıların yönetimi çökerteceği varsayımının gerçekçi olmadığını savundu. Citrinowicz ayrıca yeni bombardımanların İran'ı füze ve nükleer programlarına daha fazla kaynak ayırmaya yöneltebileceği uyarısında bulundu.

Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Grossi, BM Güvenlik Konseyi'ne yaptığı açıklamada Haziran 2025'teki çatışmalar sırasında hasar gören nükleer tesislerin onarıldığına ya da yeniden inşa edildiğine dair herhangi bir faaliyet tespit edilmediğini belirtti. Ancak Grossi, müfettişlerin söz konusu tesislere erişemediğini ve İran'ın nükleer malzemeleri başka amaçlara yönlendirmediğinin doğrulanamadığını da sözlerine ekledi. Endişe yaratan tesisler arasında yüzlerce fit kalınlığında kaya tabakasının altında yer alan Pickaxe Mountain öne çıkıyor.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi analisti Seth Jones, yeni saldırıların İran'ın nükleer programını kalıcı olarak gerileteceğine inanmadığını, ancak Trump'a zafer ilan ederek ABD'nin bölgedeki askeri rolünü kademeli biçimde azaltma fırsatı sunabileceğini ifade etti.

İran'dan bölgesel hedeflere ağır misilleme tehdidi

İran, yeni bir saldırı gerçekleşmesi halinde bölgedeki ekonomik ve sivil hedeflere ağır karşılık vereceği uyarısında bulundu. Tahran, daha önce de benzer tehditler savurmuş; ardından Körfez genelindeki ABD üslerini, diplomatik tesisleri, enerji altyapısını ve havalimanlarını hedef almıştı.

İran'ın yüzlerce ile binler arasında değişen füze stoğunu koruduğu, çatışma arasındaki dönemi savunma kapasitesini güçlendirmek ve yeni misilleme senaryoları geliştirmek için kullandığı aktarılıyor. Ülkenin depolanmış parçalardan yeni balistik füzeler ürettiği, İsrailli yetkililerin ise bu yeniden yapılanma hızından ciddi biçimde kaygılandığı bildiriliyor.

Orta Doğulu arabulucular yeni bir çatışmanın önüne geçmek amacıyla İran ile müzakereleri yeniden rayına oturtmaya çalışırken, ABD'nin nükleer programın masaya yatırılmasında ısrarcı olması ve Tahran'ın müzakere masasına dönmek için ağır ön koşullar ileri sürmesi nedeniyle henüz herhangi bir ilerleme kaydedilemedi.

Sıkça Sorulan Sorular

ABD, Körfez ülkelerini ne konuda uyardı?

ABD, bazı Körfez ülkelerini 3 Kasım'daki ara seçimlerin ardından İran'a yönelik kısa süreli ancak yoğun bir askeri harekat düzenlenebileceği konusunda diplomatik ve askeri kanallar aracılığıyla önceden uyardı.

Trump İran'a saldırı kararını verdi mi?

Kaynaklar Başkan Trump'ın henüz nihai kararını vermediğini, ancak seçim sonrasında İran'ın altyapısını ve nükleer tesislerini hedef alabilecek büyük çaplı bir operasyona eğilimli olduğunu aktarıyor. Trump, ara seçimler öncesinde İran'a saldırmayacağını daha önce açıklamıştı.

Bölgeye hangi ek askeri kaynaklar gönderiliyor?

ABD, İsrail'in füze savunmasını güçlendirmek amacıyla Teksas'tan ek bir Patriot sistemi gönderiyor. Ayrıca gelecek ay bölgedeki yaklaşık 20 savaş gemisine ek olarak bir uçak gemisi taarruz grubu ile Deniz Piyadeleri sefer birliğinin bölgeye katılması bekleniyor.

UAEA Başkanı İran'ın nükleer tesisleri hakkında ne söyledi?

UAEA Başkanı Rafael Grossi, BM Güvenlik Konseyi'ne yaptığı açıklamada Haziran 2025'teki çatışmalar sırasında hasar gören nükleer tesislerin onarıldığına dair faaliyet tespit edilmediğini belirtirken, müfettişlerin tesislere erişemediğini ve İran'ın nükleer malzemeleri başka amaçlara yönlendirmediğinin doğrulanamadığını da vurguladı.

İran olası bir saldırıya nasıl karşılık vereceğini açıkladı?

İran, yeni bir saldırı halinde bölgedeki ekonomik ve sivil hedeflere ağır karşılık vereceği uyarısında bulundu. Tahran'ın daha önce de benzer tehditler öne sürdüğü ve ardından Körfez genelindeki ABD üslerini, diplomatik tesisleri, enerji altyapısını ve havalimanlarını hedef aldığı hatırlatılıyor.