Gazze'de İyileşmeyen Yaralar: Antibiyotik Direnci ve Fare İstilası Kampları Tehdit Ediyor

Gazze'deki Nasır Hastanesi'nin karantina koğuşunda yatan 6 yaşındaki Raseel, sağ bacağındaki ciddi kırık, bacaklarında ve elindeki enfeksiyonlu yaralar ve beynine saplanmış şarapnel parçasıyla yaşam mücadelesi veriyor. Yaralarının kapanması için acil deri nakline ihtiyaç duyan Raseel'in yaraları Gazze'de bulunan antibiyotiklere yanıt vermiyor, bu nedenle doktorlar yaralarını 20'den fazla kez açıp temizlemek zorunda kalıyor. Raseel'in hikayesi, Gazze'de antibiyotik dirençli enfeksiyonların yaygınlaşmasını, temiz suya erişim krizini ve yerinden edilmiş Filistinlilerin kaldığı kamplardaki fare ve gelincik istilasını ortaya koyuyor.

El-Mawasi kampındaki saldırı ve Raseel'in ağır yaraları

Görgü tanıklarının ifadelerine göre Raseel, 30 Temmuz'da Han Yunus yakınlarındaki El-Mawasi kampında ailesiyle birlikte uyurken çadırlarının bir İsrail helikopteri tarafından hedef alınmasıyla yaralandı. Saldırıda 9 yaşındaki kız kardeşi Rateel ve 20 yaşındaki kuzeni hayatını kaybetti, annesi ve erkek kardeşi ağır yaralandı. İsrail ordusu, saldırının gerçekleştiği belirtilen zaman ve yerde herhangi bir saldırı kaydının bulunmadığını açıkladı.

Raseel iki aydır Nasır Hastanesi'nde tedavi görüyor. Babası Mahmud el-Balawi, karantina koğuşunda ağlayan kızını öperek teselli etmeye çalışıyor. Raseel sürekli acı çekiyor, yürüyemiyor ve nöbet geçiriyor. Doktorlar, beynindeki şarapnel parçalarını şu an için güvenli bir şekilde çıkaramayacaklarını belirtiyor. Enfeksiyon ve deri nakli ihtiyacının yanı sıra yaşadığı travmanın da etkileri sürüyor.

Raseel'i tedavi eden Sınır Tanımayan Doktorlar yardım kuruluşundan doktor Avni el-Caafaravi, çocuğun yaralarında ilaca dirençli bakteriler bulunduğunu söyledi. Doktor El-Caafaravi, "Kız çocuğu hastanede daha uzun süre kalmak zorunda kalacak ve bu da iyileşme sürecini daha da zorlaştıracak daha fazla enfeksiyon kapmasına neden olacak" dedi.

Gazze hastanelerinde antibiyotik direnci yayılıyor

Antimikrobiyal direnç (AMR), bakteri, virüs, mantar ve parazitlerin zamanla değişerek bunları öldürmek için tasarlanmış antibiyotik ilaçlara artık yanıt vermemesi durumunda ortaya çıkıyor. Dünya Sağlık Örgütü tarafından küresel ölçekte en büyük sağlık tehditlerinden biri olarak kabul edilen bu durum, enfeksiyonların tedavisini daha zor ve maliyetli hale getiriyor, ciddi hastalıklara, sepsise ve ölüme yol açabiliyor.

Doktor El-Caafaravi, antibiyotiklere yanıt vermeyen yalnızca Raseel'in yaraları olmadığını, Gazze'deki hastanelerde antibiyotik dirençli enfeksiyon oranlarının yüksek olduğunu gözlemlediğini belirtti. El-Caafaravi, "Şu anda birçok vakada, taşıdıkları bakterilerin hastaneyi uzun vadede etkileyeceği ve bu özel önlemler gerektireceği için bu hastaları izole edip karantinaya almaya çalışıyoruz" ifadesini kullandı.

El-Caafaravi'nin hastanelerde gördükleri, BBC Dünya Servisi ile paylaşılan yeni bir çalışmayla da destekleniyor. Gazze merkezli araştırmacılar tarafından yürütülen ve Imperial College London'daki Fleming Girişimi ile Beyrut Amerikan Üniversitesi'nden çok disiplinli bir araştırmacı grubunun desteklediği çalışma, Gazze'de önemli antibiyotiklere karşı yaygın bakteri direnci olduğunu gösteriyor. Araştırmacılar, 2015-2025 arasında 11 hastaneden toplanan yaklaşık 80 bin bakteri örneğine dayanan 10 yıllık çalışmalarının, Gazze'de bugüne kadar yapılmış en büyük antimikrobiyal direnç analizi olduğunu söylüyor. Çalışma henüz hakem heyetinin değerlendirmesinden geçmedi ve ön bulgu niteliğinde ele alınıyor.

Imperial College London'daki Fleming Girişimi'nden Dr. Aula Abbara, çatışmalar sırasında su ve arıtma sistemlerinin sıklıkla tahrip olduğunu, bunun enfeksiyonu önlemek ve dirençli bakterilerin bulaşmasını engellemek açısından çok önemli olduğunu vurguladı. Abbara, "Hastalar üzerindeki etkisi çok ciddi. Örneğin, normalde tedavi edilebilir enfeksiyonları olan hastaların rahatsızlıkları daha da şiddetlenebilir ve tedavi edilemez hale gelebilir. Ciddi vakalarda sepsis ve hatta ölüme yol açabilir" dedi.

Gazze'deki yaralılar için bir diğer tehlike de enfeksiyonların kemiğe yayılması nedeniyle ampütasyon vakalarının artması. Dr. el-Caafaravi, "Önümüzdeki yıllarda, savaş dursa bile, ampütasyon vakalarının sayısının her gün arttığını göreceksiniz" diye konuştu. Doktor, İsrail ile Hamas arasında geçen yıl Ekim ayında varılan ABD öncülüğündeki ateşkes anlaşmasına rağmen her hafta İsrail saldırıları sonucu yaralanan insanları görmeye devam ettiğini belirtti.

Gazze'deki Sağlık Bakanlığı, Ekim 2025'te başlayan ateşkesin bu yana 1421 Filistinlinin öldürüldüğünü açıkladı. İsrail ordusu bakanlığın rakamlarını reddederek BBC'ye yaptığı açıklamada sivillere verilen herhangi bir zarardan üzüntü duyduğunu ve bunu mümkün olan en aza indirmek için harekete geçtiğini belirtti. Gazze savaşı, 7 Ekim 2023'te Hamas önderliğindeki saldırının ardından başladı. Bu saldırıda yaklaşık 1200 kişi öldü ve 251 kişi rehin alındı. Sağlık Bakanlığı verilerine göre savaşın başlamasından bu yana Gazze'de 74 binden fazla Filistinli öldürüldü.

Temiz su ve sanitasyon krizi enfeksiyonu körüklüyor

Enfeksiyonların yayılmasında en önemli etkenlerden biri temiz suya ve etkili sanitasyona yetersiz erişim olarak gösteriliyor. Birleşmiş Milletler'e göre İsrail, Gazze'deki su ve sanitasyon altyapısının neredeyse yüzde 90'ını ya tahrip etti ya da hasar verdi. Bu altyapıya tuzlu su arıtma tesisleri, boru hatları ve kanalizasyon sistemleri de dahil.

Temmuz ayındaki bir BM raporuna göre Gazze'deki ailelerin yüzde 80'inden fazlasının su güvencesi yok ve ailelerin yüzde 70'e yakını, BM'nin içme ve yemek pişirmek için kişi başına günde altı litre su olarak belirlediği mutlak minimum miktarı bile temin edemiyor. Gazze'nin sınır kapılarını kontrol eden İsrail'in Bölgesel Hükümet Faaliyetleri Koordinatörü (Cogat), BBC'ye yaptığı açıklamada Gazze'ye sağlanan su miktarının BM tarafından belirlenen insani yardım eşiğini aştığını savunarak bu iddiayı reddetti.

Bazı yerel su kaynakları hala mevcut olsa da Gazzelilerin çoğu suyu dağıtım noktalarından temin etmek zorunda kalıyor. 42 yaşındaki Salem Ebu Nahla da her gün yeterli suya ulaşmakta zorlananlar arasında yer alıyor. Eskiden bir süpermarketi ve bir kasap dükkanı bulunan Ebu Nahla'nın evi bombalandı. Kendisi, karısı ve üç çocuğu altı kez yerlerinden edildi ve şimdi El-Mawasi kampında yaşıyor. İnsani yardım kamyonunun karıştığı bir kazada sırtından yaralanan Ebu Nahla, su almak için yaklaşık 1 kilometre yürümek zorunda kalıyor. Su dağıtım noktalarında tanker gelmesini beklerken insanların kuyrukta tartışma ve kavga çıkardığına şahit olduğunu anlatıyor. Kampa döndüğünde karısının bulaşıkları yıkaması için bir kaba su dolduruyor ve eşine "Yeter artık. Çok az suyumuz var. Bugün hiç su bulamayabiliriz ve tekrar su taşımak zorunda kalabiliriz" diyor.

Fare ve gelincik istilasındaki kamplar

Gazze'nin kanalizasyon sisteminin hasar görmesi ve temiz suya erişimin azalmasının yanı sıra çöp ve atık toplama hizmeti de büyük ölçüde durdu. Sonuç olarak evlerinden edilmiş Gazzeliler için kurulan çadır kentlerin yanında çöpler, insan atıkları ve kirlenmiş su birikintileri bulunuyor.

Bu çadır kampları fare ve gelincik istilasına uğramış durumda. Bazen bu hayvanların insanların yaşadığı çadırların içinde ve çevresinde koşuşturdukları görülüyor. Birleşmiş Milletler kuruluşları tarafından da referans gösterilen ve Gazze'deki kampların çoğunu denetleyen Saha Yönetim Kümesi grubu tarafından Nisan ayında yayınlanan bir araştırmaya göre, yerinden edilmiş ailelerin yaşadığı yerlerin yüzde 81'inde kemirgenler veya haşereler sıklıkla görülüyor. Bu durum yaklaşık 1,45 milyon insanı etkiliyor.

Uyurken fare veya gelinciklerin insanları ısırdığı çok sayıda vaka kayıtlara geçti. Bu tür saldırılar sadece enfeksiyona değil, ciddi yaralanmalara da yol açabiliyor. Kızı Rana'nın anlattığına göre Basel el-Dahnoun gece uyurken gelinciklerin saldırısına uğradı ve sağ bacağı diz altından kesilmek zorunda kaldı. 14 yaşındaki Rana, bir gece uyandığında uyudukları hasırların her yerinde kan olduğunu ve babasının ağır yaralandığını gördüğünü söyledi. Babasını hemen hastaneye götürdüler ancak tıbbi malzeme yetersizliği nedeniyle yarayı tedavi edemediler, hatta pansuman bile yapamadılar. Gazze genelindeki insani yardım kuruluşları ve sağlık personeli BBC'ye temel ilaç ve ekipman konusunda büyük eksiklikler olduğunu bildirdi. Sonuç olarak doktorlar Basel'in bacağını dizin hemen altından kesmek zorunda kaldı. 60'lı yaşlarında ve başka sağlık sorunları da bulunan babasının hayatına devam edebileceğini uman Rana, "Allah'ın izniyle iyileşsin" dedi.

İsrail merkezli Cogat kuruluşu, antibiyotikler de dahil ilaçların Gazze'ye kısıtlama olmaksızın girişine izin verdiğini iddia ediyor.

Tıbbi tahliye bekleyen binlerce çocuk

Nasır Hastanesi'ndeki Raseel'in sağlık durumu enfeksiyon ve deri nakli ihtiyacının ötesinde de ciddiyetini koruyor. BM uzmanları, Gazze'deki çocukların neredeyse tamamının acil ruh sağlığı ve psikososyal desteğe ihtiyaç duyduğunu tahmin ediyor. Dr. el-Caafaravi, "Burada sadece çocuğun yaralanması söz konusu değil, bir insanın hayatının tamamen değişmesi de önemli" dedi.

Raseel'in babası Mahmud el-Balawi, kızının Gazze'de kalması halinde öleceğinden korktuğunu söyleyerek, "Kızım Gazze'de kalırsa onun için endişeleniyorum. Burada kalırsa ölebilir" ifadesini kullandı. Sağlık Bakanlığı'na göre şu anda yaklaşık 5600 çocuk Gazze dışında tedavi edilmek üzere tıbbi tahliyeyi bekliyor. Gazze dışında tedavi görmek için Sağlık Bakanlığı'ndan tıbbi sevk, ev sahibi ülke tarafından kabul ve İsrail güvenlik onayı gerekiyor.

Raseel için ise iyi haber geldi. İsrail yetkililerinden haftalarca onay bekledikten sonra Dünya Sağlık Örgütü'nün desteğiyle kendisi ve babasına Eylül sonlarında acil tıbbi tedavi görmek üzere Mısır'a seyahat izni verildi. Babası, kızının Kahire dışındaki bir hastaneye götürüldüğünü ancak başkentteki daha iyi imkanlara sahip bir hastaneye nakledilmeyi beklediğini söyledi. Raseel, Nasır Hastanesi'nde kaldığı süre boyunca kuzeninin getirdiği oyuncak bebeğe kız kardeşinin adı olan Rateel adını verdi. Babası, kızının artık ihtiyacı olan tedaviyi alabileceğini umuyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Raseel kimdir ve sağlık durumu nedir?

Raseel, Gazze'deki Nasır Hastanesi'nin karantina koğuşunda yatan 6 yaşındaki bir kız çocuğudur. Sağ bacağında ciddi kırık, bacaklarında ve elinde enfeksiyonlu yaralar ve beynine saplanmış şarapnel parçası bulunuyor. Yaraları antibiyotiklere yanıt vermiyor, 20'den fazla kez açılıp temizlendi, deri nakline ihtiyaç duyuyor, yürüyemiyor ve nöbet geçiriyor. Doktorlar beyindeki şarapneli şu an güvenli şekilde çıkaramayacaklarını belirtiyor.

Raseel nasıl yaralandı?

Görgü tanıklarının ifadelerine göre Raseel, 30 Temmuz'da Han Yunus yakınlarındaki El-Mawasi kampında ailesiyle uyurken çadırlarının bir İsrail helikopteri tarafından hedef alınmasıyla yaralandı. Saldırıda 9 yaşındaki kız kardeşi Rateel ve 20 yaşındaki kuzeni öldü, annesi ve erkek kardeşi ağır yaralandı. İsrail ordusu o zaman ve yerde saldırı kaydı bulunmadığını açıkladı.

Gazze'de antibiyotik direnci neden yüksek?

Sınır Tanımayan Doktorlar'dan Dr. Avni el-Caafaravi, hastanelerde antibiyotik dirençli enfeksiyon oranlarının yüksek olduğunu ve hastaların izole edilmeye çalışıldığını söyledi. BBC ile paylaşılan ve 2015-2025 arasında 11 hastaneden yaklaşık 80 bin bakteri örneğine dayanan ön bulgu niteliğindeki çalışma da önemli antibiyotiklere karşı yaygın direnç olduğunu gösteriyor. Uzmanlara göre su ve arıtma sistemlerinin tahrip olması enfeksiyonların yayılması için ideal koşullar yaratıyor.

Kamplardaki fare ve gelincik istilasının boyutu nedir?

Saha Yönetim Kümesi grubunun Nisan ayında yayınladığı ve BM kuruluşlarınca referans gösterilen araştırmaya göre yerinden edilmiş ailelerin yaşadığı yerlerin yüzde 81'inde kemirgenler veya haşereler sıklıkla görülüyor ve bu durum yaklaşık 1,45 milyon insanı etkiliyor. Uyurken ısırılma vakaları kayıtlara geçti. Basel el-Dahnoun adlı kişi gece uyurken gelincik saldırısına uğradıktan sonra sağ bacağı diz altından ampute edildi.

Raseel Gazze dışına nasıl sevk edildi?

Sağlık Bakanlığı'na göre yaklaşık 5600 çocuk tıbbi tahliye bekliyor ve bunun için bakanlıktan sevk, ev sahibi ülkenin kabulü ve İsrail güvenlik onayı gerekiyor. Raseel ve babası Mahmud el-Balawi, haftalarca onay bekledikten sonra Dünya Sağlık Örgütü'nün desteğiyle Eylül sonlarında Mısır'a seyahat izni aldı ve Kahire dışındaki bir hastaneye götürüldü.