Milli SİHA'ların mimarı Özdemir Bayraktar: Tek matkapla kurduğu Baykar'ı dünya devi yaptı

18 Ekim 2021'de 72 yaşında hayatını kaybeden girişimci, yüksek mühendis ve sanayici Özdemir Bayraktar, ömrünün son 20 yılını iş yerinde geçirerek gerek arazide gerek tezgâh başında Milli SİHA teknolojisine adadı. Baykar'ın kurucusu ve onursal başkanı olan Bayraktar, Türkiye'nin insansız hava aracı alanında bağımsızlığını kazanmasına öncülük ettiği gibi geride, Milli Teknoloji Hamlesi için kritik kilometre taşları da bıraktı.

Garipçe'den İTÜ'ye, tek matkaptan dünya markasına

Özdemir Bayraktar, 1949 yılında İstanbul Sarıyer'in Garipçe köyünde doğdu. Kabataş Erkek Lisesi'nden mezun olduktan sonra 1972'de İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümünü bitirdi; ardından içten yanmalı motorlar alanında yüksek lisans çalışmasını tamamladı. Meslek hayatına Türkiye'nin sanayi sektörünün öncü kuruluşlarında teknik yönetici olarak başladı; Burdur Traktör, İstanbul Segman ve Uzel gibi fabrikalarda kuruluş ve yatırım aşamalarında görev üstlendi.

İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi mezunu olan ve Türkiye Sınai Kalkınma Bankası'nda bilgisayar programcısı olarak çalışan Canan Bayraktar ile evlenen Özdemir Bayraktar'ın bu birliktelikten Haluk, Selçuk ve Ahmet adında üç çocuğu dünyaya geldi. 1984 yılında otomotiv sektörüne yönelik yerlileştirme çalışmalarına katkı sunmak amacıyla Baykar Makina'nın kuruluşunda yer aldı. Şirketi, efsanevi anlatıya göre tek bir matkap ile kurdu; hassas talaşlı imalat sektörüne yönelik özgün makine tasarımları ve parça işleme aparat süreçlerini bizzat yönetti.

Bayraktar TB2 ve AKINCI'nın özgün tasarımlarının sahibi

Baykar'ın milli insansız hava aracı teknolojisi geliştirme atılımında öncü rol üstlenen Bayraktar, bu projelerin tasarım aşamasından prototip aşamasına, imalattan yatırım planlamasına kadar her adımda aktif ve lider konumda yer aldı. Baykar tarafından Türk Silahlı Kuvvetleri için geliştirilen ilk insansız hava aracı olan Bayraktar Mini İHA'nın AR-GE çalışmalarının yürütüldüğü 2005-2009 yılları arasında Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde askerlerle birlikte gerçekleştirilen saha çalışmalarına liderlik etti.

Baykar tarafından milli ve özgün olarak geliştirilen tüm ürünlerin tasarımlarını bizzat çizen Özdemir Bayraktar, Bayraktar TB2 SİHA ve Bayraktar AKINCI TİHA'ya karakterini veren özgün tasarımların da sahibidir. Bayraktar TB2 SİHA'ların Karabağ'ın Ermenistan işgalinden kurtarılmasına sunduğu katkı nedeniyle 2021 yılında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından Karabağ Nişanı'na layık görüldü. Baykar, geçen süre zarfında dünyanın önde gelen insansız hava aracı sistemleri üreticilerinden biri konumuna ulaştı.

Özdemir Bayraktar Milli Teknoloji Merkezi: 200 bin metrekare, 13 mühendislik disiplini

Bayraktar'ın kurduğu ve zamanla bir "İHA/SİHA mükemmeliyet merkezi" hâline gelen üretim üssü, bugün Özdemir Bayraktar Milli Teknoloji Merkezi adıyla faaliyetlerini sürdürüyor. 200 bin metrekare arazi üzerine kurulan tesis; üretim, mekanik ve elektronik entegrasyon fazlarını bir arada barındıran 58 bin metrekarelik AR-GE Tasarım Merkezi'ne sahip. Bu merkezde 13 farklı mühendislik disiplini bir arada çalışıyor. Tesiste ayrıca 100 bin metrekare kapalı alanda üretim ve entegrasyon faaliyetleri yürütülüyor.

Vefatının ardından adını taşıyan onlarca tesis ve proje

Özdemir Bayraktar'ın vefatının ardından anısını yaşatmak amacıyla başta Baykar ve T3 Vakfı olmak üzere çeşitli kurum ve kuruluşlar bir dizi proje hayata geçirdi. Baykar ve Bayraktar Teknoloji'nin bağışlarıyla Kocaeli Gebze'deki TÜBİTAK MAM Kampüsü ile Erzincan'da 3. Ordu Komutanlığı Özdemir Bayraktar Camii projeleri tamamlandı. İstanbul Teknik Üniversitesi, İTÜ 1773 Teknopark ve Baykar'ın katkılarıyla İTÜ Özdemir Bayraktar Tasarım ve Prototipleme Merkezi kuruldu; Baykar tarafından Kabataş Erkek Lisesi Özdemir Bayraktar İHA Atölyesi açıldı.

Trabzon'da hayata geçirilen Özdemir Bayraktar Bilim Merkezi, Trabzon Büyükşehir Belediyesi, Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı, TÜBİTAK ve T3 Vakfı iş birliğiyle oluşturuldu. Merkez bünyesinde 6 farklı atölye, planetaryum ve sergi alanı yer alıyor. Samsun Valiliği, Canik Belediyesi, T3 Vakfı, Samsun Üniversitesi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi ve Samsun İl Milli Eğitim Müdürlüğü iş birliğiyle kurulan Özdemir Bayraktar Keşif Kampüsü ise bir "çocuk üniversitesi" projesi olarak tasarlandı. İstanbul Başakşehir'de Özdemir Bayraktar Bilim Kültür Yaşam Parkı da faaliyete girdi; park bünyesinde bilim merkezi ve Deneyap Atölyesi bulunuyor.

Ankara Elmadağ'da Özdemir Bayraktar Havacılık ve Uzay Teknolojileri Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi çocukları ortaöğretim döneminde havacılık ve uzay teknolojileriyle tanıştırma misyonuyla çalışmalarını sürdürüyor. Samsun Üniversitesi tarafından eski bir tütün hangarından dönüştürülen binada Özdemir Bayraktar Havacılık ve Uzay Bilimleri Fakültesi açıldı. Sultangazi Belediyesi Sultangazi Özdemir Bayraktar Gençlik ve Kültür Merkezi'ni, Gaziosmanpaşa Belediyesi, TÜBİTAK ve T3 Vakfı ise Gaziosmanpaşa Özdemir Bayraktar Bilim Merkezi'ni oluşturdu. Esenler Belediyesi, Bilişim Vadisi, İbn Haldun Üniversitesi, İTÜ, İstanbul Üniversitesi, Yıldız Teknik Üniversitesi ve çeşitli teknopark ortaklığıyla Teknopark Esenler Özdemir Bayraktar Yerleşkesi de kurulum sürecini tamamlamak üzere.

13 binden fazla öğrenciye burs, 200 bin öğrenciye TEKNOFEST deneyimi

Baykar, 2022 yılından itibaren T3 Vakfı aracılığıyla Özdemir Bayraktar Milli Teknoloji Burs Programı'nı hayata geçirdi. Program kapsamında Milli Teknoloji Hamlesi vizyonuna sahip ortaokul, lise, lisans, yüksek lisans ve doktora öğrencilerine burs desteği sağlanıyor. Programın başladığı günden bu yana 13 binden fazla öğrenciye burs verildi; 2024 yılında bu rakam tek yılda 5 bine ulaştı.

Havacılık, Uzay ve Teknoloji Festivali TEKNOFEST kapsamında ise Özdemir Bayraktar anısına "Bir Çocuk Gelsin Bir Uçağa Dokunsun" Gezi Programı düzenleniyor. Geçen yıl Samsun, Ankara ve İzmir'de gerçekleştirilen program kapsamında 150 bin öğrenci TEKNOFEST etkinliklerine taşındı. Bu yıl TEKNOFEST Adana'da düzenlenen program aracılığıyla 13 şehirden 50 bin öğrenci festivali ziyaret etme imkânı buldu. İmkânı kısıtlı çocuklar, aileleriyle birlikte ulaşım masrafları dahil ücretsiz biçimde etkinliklere katıldı.

Sıkça Sorulan Sorular

Özdemir Bayraktar kimdir ve ne zaman vefat etmiştir?

Özdemir Bayraktar, 1949 yılında İstanbul Sarıyer'in Garipçe köyünde doğan girişimci, yüksek mühendis ve sanayicidir. İstanbul Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliği bölümü mezunu olan Bayraktar, Baykar'ın kurucusu ve onursal başkanıdır. 18 Ekim 2021'de 72 yaşında hayatını kaybetmiştir.

Özdemir Bayraktar Milli Teknoloji Merkezi'nin özellikleri nelerdir?

Merkez, 200 bin metrekare arazi üzerine kurulu olup üretim, mekanik ve elektronik entegrasyon fazlarını bir arada barındıran 58 bin metrekarelik AR-GE Tasarım Merkezi'ne sahiptir. Tesiste 13 farklı mühendislik disiplini bir arada çalışmakta, 100 bin metrekare kapalı alanda üretim ve entegrasyon faaliyetleri yürütülmektedir.

Özdemir Bayraktar Milli Teknoloji Burs Programı kapsamında kaç öğrenciye burs verilmiştir?

Baykar tarafından 2022 yılından itibaren T3 Vakfı aracılığıyla hayata geçirilen program kapsamında vakfın kuruluş yılından bu yana 13 binden fazla öğrenciye burs verilmiştir. 2024 yılında ise burs verilen öğrenci sayısı 5 bine ulaşmıştır.

Özdemir Bayraktar hangi ödüle layık görülmüştür?

Özdemir Bayraktar, Baykar tarafından geliştirilen Bayraktar TB2 SİHA'ların Karabağ'ın Ermenistan işgalinden kurtarılmasına sunduğu katkı nedeniyle 2021 yılında Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev tarafından Karabağ Nişanı'na layık görülmüştür.

"Bir Çocuk Gelsin Bir Uçağa Dokunsun" programı nedir ve kaç öğrenciye ulaşmıştır?

TEKNOFEST kapsamında Özdemir Bayraktar anısına düzenlenen bu gezi programında imkânı kısıtlı çocuklar aileleriyle birlikte ulaşım masrafları dahil ücretsiz biçimde festivale taşınmaktadır. Geçen yıl Samsun, Ankara ve İzmir'de 150 bin öğrenci programa dahil edilirken bu yıl TEKNOFEST Adana kapsamında 13 şehirden 50 bin öğrenci festivali ziyaret etme imkânı bulmuştur.