Türkiye'ye Klinik Araştırma Yatırımı 2025'te Yüzde 24 Artışla 21,2 Milyar TL'ye Ulaştı

Türkiye'deki klinik araştırma yatırımları 2025 yılında önemli bir ivme kazandı. Araştırmacı İlaç Firmaları Derneği'nin (AFID) üye firmalarla gerçekleştirdiği anket sonuçlarına göre, Türkiye'ye yapılan klinik araştırma yatırımı bir önceki yıla kıyasla yüzde 24 artışla 21,2 milyar TL'ye ulaştı. Dolar bazında ise bu rakam 536,6 milyon dolar olarak açıklandı; dolar cinsinden artış oranı yüzde 3 düzeyinde kaldı. Söz konusu veriler, basın toplantısında kamuoyuyla paylaşıldı.

Gönüllü ve Çalışan Sayısında Belirgin Artış

Yatırım rakamlarının yanı sıra araştırmalara katılım ve istihdam verileri de dikkat çekici bir tablo ortaya koyuyor. Faz araştırmalarına 2025 yılında 3 bin 742 yeni gönüllü dahil edildi. Devam eden araştırmalardaki toplam gönüllü sayısı ise bir önceki yıla göre yüzde 23 artışla 11 bin 663'e ulaştı. Klinik araştırmalarda istihdam edilen çalışan sayısı da yüzde 19 oranında artarak bin 139'a yükseldi. Aktif yürüyen klinik araştırma sayısı da yüzde 14 büyüyerek 2025 yılında 734'e çıktı.

AFID: Klinik Araştırmalar Hastalara En Erken Tedavi Erişimini Sağlıyor

Anket sonuçlarını basın toplantısında açıklayan AFID Genel Sekreter Yardımcısı Dr. Ecz. Nihan Burul Bozkurt, klinik araştırmaların bilime ve ekonomiye büyük katkı sağladığını, ancak en kritik katkının hastalara yönelik olduğunu vurguladı. Bozkurt, "Çünkü hastalara, yenilikçi ürünlere, tedavilere en erken dönemde ulaşma fırsatını sağlıyor. Dolayısıyla biz, ülkemizde klinik araştırmaların artmasını çok önemsiyoruz. Şu anda Türkiye'de 20 civarında merkez var" dedi.

Bozkurt, araştırmaları yürüten firmaların ilaç, test ve tahlil gibi masrafları karşıladığına dikkat çekerek bu çalışmaların sağlık bütçesine de ciddi katkı sunduğunu belirtti. Klinik araştırmaların 2024 yılında ilk kez 12 yıl sonra gerilediğini, ancak 2025'te yeniden artış ivmesi yakaladığını da sözlerine ekledi.

Dünyada klinik araştırmalarda onkolojinin en önemli alanlardan biri olduğunu aktaran Bozkurt, Türkiye'de onkoloji, hematoloji ve nadir hastalıklar alanlarında araştırmalar yürütüldüğünü söyledi. Araştırmalara katılan hekimlerin protokol yazım aşamasında da yer aldığını belirterek bunun Türkiye'nin uluslararası bilim platformlarında görünürlüğü açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.

Türkiye'nin İzin Süresi Avrupa ve ABD'nin Gerisinde

Bozkurt, Türkiye'nin klinik araştırmalar alanında çeşitli avantajlara sahip olduğunu ancak bazı yapısal adımların atılması gerektiğini de vurguladı. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun klinik araştırma izin süresinin ortalama 139 gün olduğunu belirten Bozkurt, Avrupa ortalamasının 110 gün, Çin'in 80 gün, Amerika Birleşik Devletleri'nin ise 30 gün olduğunu aktardı. "Dolayısıyla bizim bu alanlarda ilerleme kaydetmemiz gerekiyor" diye konuştu.

Maliyet açısından ise Türkiye'nin avantajlı bir konumda bulunduğunu söyleyen Bozkurt, gönüllü başına maliyetin Avustralya ve Macaristan ile benzer seviyelerde olduğunu, Çin, İspanya ve Polonya'nın ise üzerinde yer aldığını açıkladı. Küresel rekabete ilişkin de önemli bir değerlendirme yapan Bozkurt, "Özellikle Asya, Çin çok hızlı geliyor ve neredeyse Amerika'ya yetişmiş durumda. Bu konuda coğrafi dağılımlar değişmeye başladı" dedi.

18 Ülkeden 24 Hasta Türkiye'deki Araştırmalara Katıldı

Basın toplantısında söz alan Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Genetik Bilim Dalı Başkanı ve Çocuk Metabolizma Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fatih Süheyl Ezgü, dünyanın 18 farklı ülkesinden gelerek klinik araştırmalara katılan yaklaşık 24 hastalarının bulunduğunu belirtti. Ezgü, "Bunlar farklı klinik araştırmalara hastalar. Gen tedavisi var, gen yeniden düzenleme, enzim yerine koyma tedavileri var" dedi.

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu ile iş birliği yaparak ilk açılan merkez olduklarını ve dünyada ilk hasta almayı başardıklarını belirten Ezgü, nadir hastalıklara yönelik araştırmalarda hastaları iki aya kadar yatırabildiklerini söyledi. Gen tedavisinde yurt dışı kurumlar ve Sağlık Bakanlığı'ndan onay hedefli ilk çalışmanın da gerçekleştirildiğini aktardı.

RNA Bazlı Tansiyon İlacı Yakın Dönemde Piyasaya Çıkabilir

Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) Başkan Yardımcısı Prof. Hilmi Erdem Sümbül ise kronik böbrek hastalığı ve hipertansiyonla ilgili yenilikçi ilaçların son dönemde gündemin önemli bir parçası haline geldiğini ve ilaç firmalarının bu alana yönelmeye başladığını belirtti. RNA bazlı molekülün aşı, hipertansiyon ve kolesterol alanlarında aktif biçimde kullanıldığını vurgulayan Sümbül, "RNA bazlı tansiyon ilacının çalışmaları devam ediyor, yakın dönemde piyasaya çıkacak gibi duruyor. Özellikle dirençli hipertansiyonda. İzin başvuruları yapacaklar. RNA bazlı tedavide şu anda piyasada olan, kolesterol yüksekliğinde kullanılan ilaç var" diye konuştu.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye'ye 2025 yılında yapılan klinik araştırma yatırımı ne kadar oldu?

AFID üye firmalarıyla gerçekleştirilen anket verilerine göre 2025 yılında Türkiye'ye yapılan klinik araştırma yatırımı, bir önceki yıla kıyasla yüzde 24 artışla 21,2 milyar TL'ye ulaştı. Dolar bazında bu rakam 536,6 milyon dolar olarak açıklandı; dolar cinsinden artış oranı yüzde 3 olarak gerçekleşti.

2025 yılında Türkiye'deki klinik araştırmalara kaç gönüllü katıldı?

Faz araştırmalarına 2025 yılında 3 bin 742 yeni gönüllü dahil edildi. Devam eden araştırmalardaki toplam gönüllü sayısı ise bir önceki yıla göre yüzde 23 artışla 11 bin 663'e yükseldi.

Türkiye'nin klinik araştırma izin süresi diğer ülkelerle karşılaştırıldığında nasıl bir tablo ortaya çıkıyor?

AFID Genel Sekreter Yardımcısı Nihan Burul Bozkurt'un aktardığı verilere göre Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun izin süresi ortalama 139 gün. Avrupa ortalaması 110 gün, Çin'in izin süresi 80 gün, Amerika Birleşik Devletleri'nin ise 30 gün olarak belirtildi.

Gazi Üniversitesi'nin klinik araştırmalara katkısı nedir?

Gazi Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Genetik ve Çocuk Metabolizma Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Fatih Süheyl Ezgü, 18 farklı ülkeden yaklaşık 24 hastanın farklı klinik araştırmalara katıldığını açıkladı. Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu ile iş birliği yaparak ilk açılan merkez olduklarını ve dünyada ilk hasta almayı başardıklarını da belirtti. Araştırmalar kapsamında gen tedavisi, gen yeniden düzenleme ve enzim yerine koyma tedavileri yürütülüyor.

RNA bazlı hipertansiyon ilacıyla ilgili son durum nedir?

TÜSEB Başkan Yardımcısı Prof. Hilmi Erdem Sümbül, RNA bazlı tansiyon ilacının çalışmalarının sürdüğünü ve yakın dönemde özellikle dirençli hipertansiyon endikasyonunda piyasaya çıkabileceğini açıkladı. İzin başvurularının yapılacağını da belirten Sümbül, RNA bazlı tedavide kolesterol yüksekliğinde kullanılan bir ilacın halihazırda piyasada mevcut olduğunu aktardı.