Romantik Dolandırıcılıkta Yeni Dönem: Evini ve Arabasını Satıp Para Gönderiyor

Sosyal medya ve arkadaşlık uygulamaları üzerinden başlayan sahte ilişkiler, artık çok daha sistematik bir dolandırıcılık düzeninin parçası haline geliyor. Sahte kimliklerle kurulan iletişim, hızla yoğunlaştırılan duygusal bağlar, yatırım vaatleri ve acil para talepleri romantik dolandırıcılığın temel unsurları olmayı sürdürürken, Suç Bilimcisi Avukat Dr. Ceren Küpeli bu yöntemlerin artık çok daha planlı bir zemine oturduğunu vurguluyor. Küpeli'ye göre mağdurlar arasında evini satanlar olduğu gibi, evini ve arabasını sattıktan sonra elindeki son cep telefonunu da satarak karşı tarafa para gönderenler bile var.

Pandemi Bir Kırılma Noktası Oldu

Pandemi döneminde sosyal hayatın büyük ölçüde dijital ortama taşınması, çevrimiçi tanışma ve flörtü yaygınlaştırdı. Bu süreçte romantik dolandırıcılık vakaları da daha fazla gündeme geldi. Ancak Küpeli'ye göre bugün asıl dikkat edilmesi gereken nokta yalnızca vaka sayısındaki artış değil, dolandırıcılık yöntemlerinin karakterinin değişmesi.

Küpeli bu dönemi şöyle tanımlıyor: "Pandemi, romantik dolandırıcılık açısından bir sapma değil, bir eşik oldu. İzolasyon, belirsizlik ve ekran bağımlılığının bir arada olduğu o dönem, sosyal ilişkilerin önemli ölçüde dijitalleşmesine neden oldu. Failler de bu zemini kullanmaya devam etti. Bugün romantik dolandırıcılıkta gördüğümüz en önemli değişim, vakaların yalnızca artması değil, karakter değiştirmesi." Küpeli'ye göre dolandırıcılar artık rastgele mesaj göndermek yerine hedeflerini tanımaya, ilgilerini, ihtiyaçlarını ve hassasiyetlerini analiz etmeye çalışıyor.

Mağdur İletişim Başlamadan Seçiliyor

Romantik dolandırıcılığın ilk ve belki de en az bilinen aşaması, mağdurun sosyal medya üzerinden incelenmesi. Küpeli, dolandırıcıların yalnızca kişinin ilgi alanlarını değil, duygusal durumuna dair ipuçlarını da takip edebildiğini ve bazı vakalarda mağdur seçiminin sistematik bir sürecin ürünü olduğunu söylüyor.

"Failler, kamuya açık sosyal medya paylaşımlarını âdeta bir veri madenciliği mantığıyla tarayarak 'duygusal sinyal' veren profilleri ayıklıyor. Yakın dönemde ayrılmış, yas paylaşımı yapan, yalnızlıktan söz eden ya da 'hayatımda bir eksiklik var' temalı içerik üreten kullanıcılar önceliklendiriliyor. Kişi ne kadar çok duygusal iz bırakırsa, o kadar hedeflenebilir hale geliyor" diyen Küpeli, bu süreci "ortak zevk illüzyonu" olarak tanımlıyor. Dolandırıcı, mağdurun tuttuğu takımı, beğendiği sayfaları, takip ettiği kişileri ve paylaştığı şarkıları tarayarak karşısına tam da "aynı şeyleri seven biri" gibi çıkıyor. İlk aşamada hiçbir para talebi gelmiyor; önce hayatınızda bir yer edinmek, haftalara, aylara, hatta bazı dosyalarda yıllara yayılan bir bağ kurmak geliyor.

En Tehlikeli Silah: Duygusal Boşlukları Kullanmak

Küpeli'ye göre romantik dolandırıcılığın en dikkat çekici ve en tehlikeli boyutu, dolandırıcıların yalnızca ortak ilgi alanlarını değil, kişinin hayatındaki kırılganlıkları ve duygusal boşlukları hedef alması. Hasta annesine tek başına bakan birine "ben de hastane koridorlarında büyüdüm, seni çok iyi anlıyorum" diyen biri çıkıyor karşısına. Yeni boşanmış, çocuğuyla yalnız kalmış birine "sana ve çocuğuna sahip çıkacak birine ihtiyacın var" diyen bir kurtarıcı beliriyor. Ekonomik olarak sıkışmış birine ise tam o sırada "geleceğimizi birlikte güvenceye alalım" diyen biri ulaşıyor.

"Dolandırıcı, mağdurun en çok duymaya ihtiyaç duyduğu şeyi söylüyor. Bu nedenle mağdur açısından kurulan iletişim gerçek bir ilişkiye, gerçek bir bağa dönüşebiliyor. Oysa karşı taraftaki kişi açısından bu iletişim, başından itibaren belirli bir amaca yönelik yürütülen bir senaryonun parçası" diyen Küpeli, evli ve düzenli bir yaşamı olan kişilerin de bu tuzağa düşebildiğini ekliyor. Evli kişileri hedef alan vakalarda ise romantik dolandırıcılığa şantaj da eşlik edebiliyor: İletişim çoğu zaman masum görünen bir bahanesiyle, yanlışlıkla iletilmiş izlenimi veren bir mesaj ya da sıradan bir tanışmayla başlıyor, ardından bu iletişimin eşe bildirilmesi tehdidiyle şantaja ya da dolandırıcılığa dönüşüyor.

Küpeli bu noktada önemli bir tespitte bulunuyor: "Mağduriyetlerde belirleyici olan yaş ya da zekâ değil, kişinin o an içinde bulunduğu durumsal kırılganlık penceresidir. Asıl mesele 'kimin kandırılabileceği' değil. Her an herkes kandırılabilir."

Para Talebi Her Zaman Doğrudan Gelmiyor

Romantik dolandırıcılığın kritik aşamasında duygusal bağ maddi talebe dönüşüyor. Ancak Küpeli, bu talebin çoğu zaman doğrudan "bana para gönder" biçiminde ortaya çıkmadığının altını çiziyor. Acil bir sağlık problemi, gümrükte bekleyen bir gönderi, geçici bir nakit sıkıntısı ya da mağdurun yanına gelebilmek için gerekli olduğu söylenen bir masraf üzerinden para istenebiliyor.

Son dönemde ise yatırım ve romantik ilişkinin bir arada kullanıldığı senaryolar öne çıkıyor. Küpeli bu yöntemi şöyle açıklıyor: "Sahte ilişki başlangıcında sevgili rolündeki kişi para istemiyor. 'Birlikte geleceğimizi kuralım' diyerek sahte bir yatırım ya da kripto platformu öneriyor. Böylece karşıdaki kişi bir para talebiyle değil, ortak bir gelecek ve ortak bir kazanç fikriyle karşılaştığını düşünüyor." Bağ güçlendikten sonra "yanına gelebilmem için paraya ihtiyacım var" gibi gerekçeler de devreye girebiliyor.

Küpeli'ye göre ilişkinin olağandışı bir hızla ilerletilmesi de önemli bir uyarı işareti. Kısa sürede "aşk", "kader" ve "evlilik" gibi güçlü ifadelerin kullanılması, yalnızca romantik bir görüntü oluşturmak için değil, kişinin karar verme mekanizmasını duygusal bağ üzerinden etkilemek için kullanılıyor.

Kırmızı Bayraklar ve Delil Koruma

Küpeli, romantik bir ilişkinin dolandırıcılık amacı taşıyıp taşımadığını anlamak için dikkat edilmesi gereken bazı davranışları şöyle sıralıyor: Yüz yüze görüşmekten sürekli kaçınmak, ilişkiyi çok kısa sürede aşırı yoğunlaştırmak, geçmiş, meslek veya yaşanan yer konusunda çelişkili bilgiler vermek, sürekli yeni ve doğrulanması güç mazeretler üretmek, para, kripto para veya yatırım talebinde bulunmak ve kişisel, finansal ya da banka bilgilerini istemek bu işaretlerin başında geliyor.

Dolandırıcılığın fark edilmesinin ardından atılan ilk adımlar da büyük önem taşıyor. Küpeli, utanç veya öfkeyle yazışmaların, profillerin ve ödeme kayıtlarının silinmesinin en kritik hata olduğunu vurguluyor: "Oysa bu kayıtlar, yaşanan olayın ortaya konulabilmesi açısından çok önemli."

Hukuki sorumluluk konusunda ise Küpeli, mağdurun parayı kendi rızasıyla göndermiş olsa bile bu rızanın hileyle elde edildiği için hukuken sakat sayıldığını belirtiyor. Ancak mağdurun banka hesabının "aracı hesap" olarak kullandırılması durumunda, kişinin farkında olmadan suç gelirlerinin aktarımında araç haline getirilebileceğine dikkat çekiyor.

Sıkça Sorulan Sorular

Romantik dolandırıcılar mağdurlarını nasıl seçiyor?

Dr. Ceren Küpeli'ye göre dolandırıcılar, kamuya açık sosyal medya paylaşımlarını veri madenciliği mantığıyla tarayarak "duygusal sinyal" veren profilleri belirliyor. Yakın dönemde ayrılmış, yas paylaşımı yapan, yalnızlıktan söz eden ya da hayatında eksiklik hissettiğini belirten kullanıcılar öncelikli hedef haline geliyor. Mağdur seçimi tesadüfi olabildiği gibi sistematik bir sürecin sonucu da olabiliyor.

Romantik dolandırıcılıkta para talebi nasıl yapılıyor?

Para talebi her zaman doğrudan "bana para gönder" biçiminde gelmiyor. Acil sağlık problemi, gümrükte bekleyen gönderi, geçici nakit sıkıntısı veya mağdurun yanına gelebilmek için gerekli masraf gibi bahaneler kullanılabiliyor. Son dönemde ise sahte yatırım ya da kripto platformları üzerinden "birlikte geleceğimizi kuralım" söylemiyle para talep edilen senaryolar da öne çıkıyor.

Evli ve düzenli bir yaşamı olan kişiler de romantik dolandırıcılık mağduru olabiliyor mu?

Evet. Dr. Küpeli, evli ve hayatından memnun kişilerin de mağdur olabildiğini gözlemlediklerini belirtiyor. Bu vakalarda romantik dolandırıcılığa genellikle şantaj da eşlik ediyor; iletişim masum görünen bir bahanesiyle başlayıp ardından eşe bildirilme tehdidiyle şantaja dönüşebiliyor. Küpeli'ye göre mağduriyeti belirleyen yaş ya da medeni durum değil, kişinin o dönemde taşıdığı durumsal kırılganlık.

Romantik dolandırıcılık mağduru olan kişinin hukuki sorumluluğu var mı?

Dr. Küpeli, mağdurun parayı kendi rızasıyla göndermiş olmasının tek başına hukuki sorumluluk doğurmadığını belirtiyor; çünkü bu rıza hileyle elde edildiği için hukuken sakat sayılıyor. Ancak banka hesabının "aracı hesap" olarak kullandırılması durumunda mağdur farkında olmadan suç gelirlerinin aktarımında araç haline getirilebiliyor ve bu durum ciddi hukuki risk taşıyor.

Romantik dolandırıcılık fark edildiğinde ilk yapılmaması gereken şey nedir?

Dr. Küpeli'ye göre yapılan en kritik hata, utanç, öfke ya da bir an önce unutma isteğiyle yazışmaların, profillerin ve ödeme kayıtlarının silinmesi. Bu kayıtlar, yaşanan olayın hukuken ortaya konulabilmesi için vazgeçilmez delil niteliği taşıdığından korunması büyük önem taşıyor.