Gezi'de işe giderken gaz fişeğiyle gözünden yaralanan Selçuk Yıldız'a AYM'den 540 bin lira tazminat

Anayasa Mahkemesi (AYM), Gezi Parkı eylemleri sırasında İstanbul'da işe giderken polisin attığı gaz fişeğinin gözüne isabet etmesi sonucu yaralanan Selçuk Yıldız'ın bireysel başvurusunda, Anayasa'nın 17. maddesinin üçüncü fıkrasında güvence altına alınan eziyet yasağının hem maddi hem de usul boyutunun ihlal edildiğine karar verdi. Yüksek Mahkeme, yaralanmadan devletin sorumlu olduğunu tespit ederek yeniden soruşturma yapılmasına ve görme kaybı yaşayan Yıldız'a net 540 bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti.

Olayın Arka Planı: İşe Giderken Yaralanan Bir Yurttaş

Selçuk Yıldız, 3 Haziran 2013 tarihinde çalıştığı lokantaya gitmek üzereyken Sancaktepe Belediyesi binası önünden geçtiği sırada, yaklaşık 5 metre mesafeden bir polis memuru tarafından atılan gaz bombasının yüzüne isabet etmesi sonucu yaralandı. Yıldız'ın Gezi Parkı olaylarına katıldığına ya da kendisine karşı güç kullanılmasını gerektirecek bir davranışta bulunduğuna dair herhangi bir bulgu bulunmuyor.

Ümraniye Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde yapılan ilk müdahalede düzenlenen adli raporda, Yıldız'ın sol frontal bölgesinden yaralandığı tespit edildi. Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından 28 Haziran 2013'te hazırlanan raporda ise sol gözde görme keskinliğinde azalma saptandı. Yıldız, 12 Temmuz 2013'te İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'na başvurarak polislerin çok yakın mesafeden kasıtlı biçimde kendisini hedef aldığı iddiasıyla şikayetçi oldu.

İlk Soruşturmada Kamera Görüntülerine Ulaşılamadı, Dava Düşürüldü

Başsavcılık, 16 Temmuz 2013'te İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü'nden olaylara ait kamera görüntülerini talep etti. Emniyet Müdürlüğü, 31 Temmuz 2013'te verdiği yanıtta kayıtların saklama süresi aşıldığı için görüntülere ulaşılamadığını bildirdi. İstanbul Valiliği ise 27 Aralık 2013'te yapılan ön inceleme doğrultusunda şikayetin işleme konulmamasına karar verdi. Bu karara yapılan itiraz İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 1. Kurulu tarafından reddedildi; Başsavcılık da soruşturma izni verilmemesi gerekçesiyle 4 Haziran 2014'te kovuşturmaya yer olmadığına hükmetti.

Selçuk Yıldız, 20 Haziran 2014'te AYM'ye bireysel başvuruda bulundu. Anayasa Mahkemesi, 15 Şubat 2017 tarihli kararında soruşturmanın etkili yürütülmediğine hükmetti. Bu kararın ardından Başsavcılık yeniden soruşturma başlattı ve Yıldız'ın 7 Kasım 2017'de ifadesi yeniden alındı.

Adli Tıp Raporu: Yaralanma Hafif Değil, Organ İşlev Kaybı Var

Adli Tıp Kurumu'nun 14 Mayıs 2018 tarihli raporunda, başvurucunun yaralanmasının "basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif nitelikte olmadığı, kemik kırığının hayati fonksiyonlarını orta derecede etkilediği ve sol gözdeki görme kaybına neden olan yaralanmanın organlardan birinin işlevini yitirmesi niteliğinde olduğu" tespit edildi. Yeniden yürütülen soruşturma kapsamında kamera kayıtlarının araştırılması için ilgili kurumlara yazılar gönderildi; ancak Sancaktepe Kaymakamlığı çevresine ait MOBESE kamera görüntülerinin yalnızca 20-30 gün süreyle kayıt yaptığı, 2013 yılına ait görüntülerin bulunmadığı bildirildi. Herhangi bir şüphelinin kimliğinin tespit edilemediği aktarıldı. Başsavcılık, 23 Ekim 2018'de faili meçhul polis memurları hakkında daimi arama kararı verdi.

Selçuk Yıldız'ın avukatı 2021 yılında soruşturmaya yeni dijital deliller sundu. Sancaktepe Kaymakamlığı önünde gaz fişeği atan polislerin de görüldüğü haber görüntüleri, haber dökümleri ve TOMA'lara ilişkin görseller Başsavcılığa iletildi. Başsavcılık, 27 Aralık 2021'de İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü'nden olay günü bölgede görev yapan polislerin, amirlerin ve TOMA personelinin kimliklerinin tespit edilmesini istedi; gaz fişeği kullanma yetkisi bulunan polislerin belirlenmesi de talep edildi. Aynı tarihte ilgili haber ajansından ve bir gazeteden olay günlerine ait görüntüler istendi. Haber ajansı 10 Ocak 2022'de görüntü kayıtlarına ulaşılamadığını bildirirken, gazeteden üç kez istenmesine karşın yanıt alınamadı.

İkinci AYM Başvurusu ve Yeniden İhlal Kararı

Soruşturmada ilerleme sağlanamadığını ve AYM'nin daha önce verdiği ihlal kararının sonuçlarının ortadan kaldırılmadığını belirten Yıldız, yeniden bireysel başvuruda bulundu. Anayasa Mahkemesi bu ikinci başvuruda da eziyet yasağının hem maddi hem usul boyutunun ihlal edildiğine hükmetti. Yüksek Mahkeme, kararın bir örneğinin ihlallerin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla yeniden soruşturma yapılmak üzere İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine ve başvurucuya net 540 bin lira manevi tazminat ödenmesine karar verdi.

AYM Gerekçesi: Kolluk Kontrollü Hareket Etmeli, Devlet Sorumlu

Anayasa Mahkemesi'nin gerekçesinde, başvurucunun gaz kapsülü nedeniyle yaralandığının açık olduğu belirtildi. Gerekçede, toplumsal olaylara kolluk müdahalesi sırasında ortaya çıkan panik ve kargaşada, olaylara katılmayan ya da müdahale alanının yakınında bulunan kişilerin de müdahaleden etkilenebileceği vurgulanarak "kolluk görevlilerinin kontrollü hareket etmesi ve müdahaleyi gerektiren durumu yaratan kişiler dışındakilerin müdahaleden etkilenmemesi için gerekli tedbirleri alması beklenir" ifadesine yer verildi.

AYM, soruşturma kapsamında düzenlenen belgelerin biber gazı kullanımının gerekliliğini ve kontrolünü ortaya koyamadığını tespit ederek "meydana gelen yaralanmadan devlet sorumludur" sonucuna ulaştı. Mahkeme ayrıca başvurucunun yaralanmasına neden olan muamelenin, sonuçlarıyla birlikte değerlendirildiğinde "eziyet olarak kabul edilebileceğini" hükme bağladı.

Eziyet yasağının usul boyutuna ilişkin gerekçede ise 2013 yılı ve öncesinde gaz kapsülü ateşlemeye yetkili kimsenin olup olmadığı konusunda yeterli araştırma yapılmadığı, gaz kapsülü kullanma yetkisi olan kolluk görevlilerinin kimliğinin tespit edilmediği ve ifadelerine başvurulmadığı kaydedildi. Yeniden yürütülen soruşturmada, bir dönem tutuklu kaldığı için ceza infaz kurumunda barındırılan ve olay tarihinde komiser yardımcısı olarak görev yapan A.Y.'nin şüpheli olarak arandığı, üç amirin bilgisine başvurulduğu ancak olay günü görevli Emniyet Amiri A.O. ile Komiser Yardımcısı H.T.'nin ifadelerine başvurulmadığı aktarıldı. Tespit edilen bu eksiklikler nedeniyle "etkili soruşturma yükümlülüğünün ihlal edildiği" ve dolayısıyla eziyet yasağının usul boyutunun da ihlal edildiği sonucuna varıldı.

Sıkça Sorulan Sorular

Selçuk Yıldız, Gezi Parkı olayları sırasında nasıl yaralandı?

Selçuk Yıldız, 3 Haziran 2013 tarihinde çalıştığı lokantaya giderken Sancaktepe Belediyesi binası önünden geçtiği sırada yaklaşık 5 metre mesafeden bir polis memuru tarafından atılan gaz bombasının yüzüne isabet etmesi sonucu yaralandı. Adli raporlar, sol frontal bölgede yaralanma ve sol gözde görme keskinliğinde azalma tespit etti.

Anayasa Mahkemesi Selçuk Yıldız'a ne kadar tazminat ödenmesine hükmetti?

Anayasa Mahkemesi, Selçuk Yıldız'a net 540 bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmetti. Mahkeme aynı zamanda ihlallerin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden soruşturma yapılmak üzere kararın İstanbul Anadolu Cumhuriyet Başsavcılığı'na gönderilmesine de karar verdi.

AYM, eziyet yasağının ihlal edildiğine neden hükmetti?

AYM, soruşturma kapsamında düzenlenen belgelerin biber gazı kullanımının gerekliliğini ve kontrolünü ortaya koyamadığını tespit etti. Başvurucunun olaylara katıldığına ya da kendisine güç uygulanmasını gerektirecek bir davranışta bulunduğuna dair herhangi bir bulgu da bulunmadığından, yaralanmadan devletin sorumlu olduğu ve yaşanan muamelenin eziyet niteliği taşıdığı sonucuna ulaşıldı.

Soruşturmada kamera görüntülerine neden ulaşılamadı?

İlk soruşturmada İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü, kayıtların saklama süresi aşıldığı için görüntülere ulaşılamadığını bildirdi. Yeniden yürütülen soruşturmada ise Sancaktepe Kaymakamlığı çevresine ait MOBESE kameralarının yalnızca 20-30 gün süreyle kayıt yaptığı ve 2013 yılına ait görüntülerin bulunmadığı aktarıldı. Haber ajansından istenen görüntülere de ulaşılamadığı bildirilirken, bir gazeteden üç kez istenmesine karşın yanıt alınamadı.

Adli Tıp Kurumu, Yıldız'ın yaralanması hakkında ne tespit etti?

Adli Tıp Kurumu'nun 14 Mayıs 2018 tarihli raporunda, başvurucunun yaralanmasının basit bir tıbbi müdahaleyle giderilebilecek ölçüde hafif olmadığı, kemik kırığının hayati fonksiyonlarını orta derecede etkilediği ve sol gözdeki görme kaybına neden olan yaralanmanın organlardan birinin işlevini yitirmesi niteliğinde olduğu tespit edildi.