Soma'da zeytin işçilerinin sessiz çığlığı: Emekli maaşı kiraya yetmiyor, geceleri teneke toplanıyor

Manisa'nın Soma ilçesine bağlı Avdan Mahallesi'nde zeytin hasadı mevsimi, bu yıl ağır bir tablo ortaya koyuyor. Düşen ürün fiyatları ve yükselen maliyetler, hem üreticileri hem de tarlada çalışan işçileri köşeye sıkıştırmış durumda. Yağlık zeytinin kilogram fiyatının 10 liraya kadar gerilediğini ifade eden işçiler, üreticinin ürününü satamadığı için zaman zaman yevmiyelerini dahi ödeyemediğini anlatıyor.

İşçiler: Çalışıyoruz Ama Para Göremiyoruz

Hasat alanında çalışan işçilerin büyük çoğunluğunu emekliler oluşturuyor. Emekli maaşlarının temel giderleri karşılamaya yetmediğini söyleyen işçiler, torunlarına harçlık verebilmek ya da faturalarını ödeyebilmek için tarlaya çıktıklarını belirtiyor. Bir işçi durumu şu sözlerle özetledi: "Zeytin topluyoruz ama para yapmıyor. Yine de dalında kalmasın diyoruz. Patron kazanırsa bize verecek, kazanmazsa bize de yok. Biz buraya torunlarımız için geliyoruz, kendimiz için değil."

Emekli bir kadın işçi de aylığının geçinmeye yetmediğini vurgulayarak, "Mecbur çalışıyoruz. Torunlarımıza para veremiyoruz, istediğimizi alamıyoruz. Bazen torunlarımıza görünmemek için başka kapılara gidiyoruz" dedi. Eşini kaybettikten sonra aylığı azalan başka bir kadın işçi ise torunlarına simit parası verebilmek için tarlaya geldiğini anlattı: "Okula giderken 'Babaanne, ben gidiyorum' dediği zaman eline beş kuruş vereyim, simit parası olsun istiyorum. Harçlık verebilmek için geliyorum."

Sabahın Beşinde Başlayan Yorgunluk, Akşam Çay Bile İçemiyor

İşçiler, gün içinde yaşadıkları zorluğu da gözler önüne serdi. Bir kadın işçi, "Sabahın beşinde kalkıyoruz, burada çalışıyoruz. İsyan ediyoruz ama sesimizi duyan yok. Zeytin ucuz. Patronlar zeytini satamıyor, bizim patronlarımız da bize para veremiyor" diye konuştu. Geçmişte çiftçilikle geçinen bir aileden gelen emekli bir işçi ise bugünkü tabloyu geçmişle karşılaştırarak, "Babam bizi çiftçilikle büyüttü. Eskiden babam çarşamba günü sebze satarak insanların bir aylık kazancı kadar para kazanıyordu. Ama şimdi karnımızı doyuramıyoruz" dedi.

"Cebimde Bin Lira Yok, Geceleri Teneke Topluyorum"

Hasat alanındaki en çarpıcı tanıklık, 25 bin 500 lira emekli maaşı aldığını söyleyen bir erkek işçiden geldi. İşçi, maaşının 14-15 bin lirasını kiraya vermek zorunda kaldığını, kalan parayla geçinemediği için geceleri de hurda ve teneke topladığını anlattı. Sözleri, yaşanan yoksulluğun boyutunu açıkça ortaya koyuyordu: "Elektrik faturalarımı, su faturalarımı ödemek ve geçinmek için geceleri dışarıdan teneke topluyorum. Bugün cebimde bin lira para yok. Sabah ekmek alabilmek için arkadaşlarıma mesaj atıyorum. Bir gün birimiz çay, bir gün birimiz simit, bir gün birimiz peynir getiriyor. Böyle toplanıp yemek yiyoruz."

Aynı işçi, sahil bölgelerinde ırgatlık yaptıklarında yemekhanelere girip bulaşık yıkadıklarını da aktardı. "Dışarıdan ülkelerden gelen insanlar ehlikeyif yatıyorlar. 25 bin 500 lira alan ben, 14-15 bin kira verip, haftada bir kere pazar yapıp, geçimimizi nasıl sağlayacağız?" diye sordu. 66 yaşındaki bir başka emekli işçi de, "Devletten emekliyim. Görüyorsunuz, yediğimiz salçada yağ yok. Artık isyan ediyorum, karnımı doyuramıyorum" diyerek derin bir çaresizliği dile getirdi.

Kızını Üniversiteye Gönderemeyen Anne

İşçiler arasında anlatılan hikayelerden biri özellikle dikkat çekti. Bir kadın işçi, kızının Sinop'ta üniversiteyi kazandığını ancak yurt bulunamadığı ve masraflar karşılanamadığı için eğitimine başlayamadığını söyledi. "Yurt çıkmadığı için gönderemedik. 20 bin lira aylık gelirle çocuğumu nasıl okutacağım? Çok üzüldük ama yapacak bir şey yok" diye konuşan işçinin sözleri, geçim sıkıntısının yalnızca bugünü değil, geleceği de nasıl etkilediğini gözler önüne serdi.

Üretici Ertuğrul Özcan: Maliyetleri Karşılamak İmkansız

Avdan Mahallesi'nde her yıl 15 bin ile 20 bin arasında zeytin ağacının hasadını gerçekleştiren üretici Ertuğrul Özcan, artan girdi maliyetleri ve düşen fiyatlar karşısında çiftçinin artık para kazanamaz hale geldiğini vurguladı. Mazot ve gübre fiyatlarının yükseldiğini, buna karşın zeytin fiyatlarının son dört yılın en düşük seviyelerine gerilediğini belirten Özcan, toptan zeytinyağı fiyatlarının önceki yıllarda 300-350 lira bandında konuşulurken bu yıl 200-250 lira seviyesine düştüğünü aktardı.

Özcan, durumu rakamlarla somutlaştırdı: "Zeytin toplamanın kilogram maliyeti 20 lirayı buluyor. Yağlık zeytin bugün 25 lira. Bu sadece toplama maliyeti. Bunun gübresi var, mazotu var, budaması var, bahçenin sürülmesi var. Bu işin içinden bu şekilde çıkmak mümkün değil." İşçilik giderlerinin bir önceki yıla göre yüzde 50-60 oranında arttığını da belirten Özcan, bu yıl işçilere günlük 1.500 ile 2.500 lira arasında ödeme yapıldığını söyledi.

Üretici fiyatlarındaki düşüşün market raflarına yansımadığına dikkat çeken Özcan, "Zeytinyağı ve zeytin fiyatı düştüğü zaman bunun yükü sadece üreticinin üzerine kalıyor. Madem fiyatlar üretici açısından düştü, bunun marketlere de yansıması gerekiyor ki tüketici de fiyatların gerçekten düştüğünü görebilsin" dedi.

Sıkça Sorulan Sorular

Soma Avdan Mahallesi'nde yağlık zeytinin kilogram fiyatı ne kadar?

İşçilerin aktardığına göre yağlık zeytinin kilogram fiyatı 10 liraya kadar gerilemiş durumda. Üretici Ertuğrul Özcan ise yağlık zeytinin güncel fiyatının 25 lira civarında olduğunu, ancak yalnızca toplama maliyetinin kilogram başına 20 liraya ulaştığını belirtti.

Zeytin hasadında işçilere günlük ne kadar ödeme yapılıyor?

Üretici Ertuğrul Özcan'ın açıklamalarına göre bu yıl zeytin hasadında çalışan işçilere günlük 1.500 ile 2.500 lira arasında ödeme yapılıyor. Özcan, işçilik giderlerinin bir önceki yıla kıyasla yüzde 50-60 oranında arttığını da vurguladı.

Toptan zeytinyağı fiyatları bu yıl ne düzeyde?

Üretici Ertuğrul Özcan, toptan zeytinyağı fiyatlarının önceki yıllarda 300-350 lira seviyelerinde konuşulduğunu, ancak bu yıl fiyatların 200-250 lira bandına gerilediğini aktardı. Özcan, bu düşüşün son dört yılın en düşük seviyesine karşılık geldiğini ifade etti.

Emekli işçiler neden zeytin hasadına katılıyor?

Haberde yer alan emekli işçiler, emekli maaşlarının temel giderleri karşılamaya yetmediğini belirterek torunlarına harçlık verebilmek ve faturalarını ödeyebilmek için hasada katıldıklarını anlattı. Bir işçi ise 25 bin 500 liralık maaşının 14-15 bin lirasını kiraya vermek zorunda kaldığını, geçinebilmek için geceleri hurda ve teneke topladığını söyledi.

Üretici fiyatlarındaki düşüş tüketiciye yansıyor mu?

Üretici Ertuğrul Özcan, zeytin ve zeytinyağı fiyatlarındaki düşüşün yükünün yalnızca üreticinin üzerinde kaldığını, market raflarına aynı ölçüde yansımadığını belirtti. Özcan, fiyat düşüşünün marketlere de yansıması gerektiğini, aksi takdirde tüketicinin bu düşüşü fark edemeyeceğini vurguladı.