Emekli Tümamiral Bağcıoğlu'ndan TÜBİTAK Marmara Uyarısı: Sahada Görünür Olmadan Hak Korunamaz

Emekli Tümamiral Yankı Bağcıoğlu, Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanı meselesine ilişkin kapsamlı bir değerlendirme kaleme aldı. Sosyal medya hesabından yayımladığı "Doğu Akdeniz'de 5 önemli olay ve çıkarılması gereken dersler" başlıklı paylaşımında Bağcıoğlu, geçmişten bugüne yaşanan kritik gelişmeleri sıralayarak Türkiye'nin izlemesi gereken politikaya dair somut öneriler ortaya koydu. Değerlendirmenin odak noktasını ise TÜBİTAK Marmara araştırma gemisinin Meis güneyindeki faaliyetinin planlanandan çok önce sona erdirilmesi oluşturdu.

Miçotakis'in Meis Ziyareti Değerlendirmenin Arka Planını Oluşturdu

Bağcıoğlu, paylaşımına Yunanistan Başbakanı Miçotakis'in Meis ziyaretine dikkat çekerek başladı. Miçotakis'in bu ziyaret aracılığıyla ilettiği mesajların, Yunanistan'ın Doğu Akdeniz'de uluslararası hukukla bağdaşmayan maksimalist deniz yetki alanı iddialarını daha güçlü biçimde gündeme taşıma niyetini yansıttığını belirtti. Bu gelişmeyi bir arka plan olarak sunan emekli amiral, söz konusu niyetin daha iyi anlaşılabilmesi için geçmişte yaşanan beş önemli olayın hatırlanmasının faydalı olacağını ifade etti.

Geçmişten Beş Kritik Olay: 2002'den 2026'ya Uzanan Tablo

Bağcıoğlu'nun aktardığı ilk olay Mart 2002'ye dayanıyor. Northern Access adıyla kayıtlara geçen bu gelişmede, Kıbrıs Rum Yönetimi adına Türkiye'nin kıta sahanlığında araştırma yapan bir geminin faaliyeti TCG Giresun'un müdahalesiyle durduruldu. Emekli amiral, aradan çeyrek asır geçmesine karşın bu kararlı devlet uygulamasının hâlâ hatırlandığına dikkat çekti.

İkinci olay 2008 yılında yaşandı. Malene Ostervold adlı Norveç bandıralı gemi, TPAO adına Meis güneyinde araştırma yaparken TCG Gediz tarafından refakat edildi. Ancak Yunanistan'ın Norveç nezdinde yürüttüğü diplomatik girişim sonucunda araştırma faaliyeti sona erdi. Bağcıoğlu bu olayın, Türkiye'nin kendi araştırma gemilerine sahip olmasının ne denli önemli olduğunu açıkça ortaya koyduğunu vurguladı.

Üçüncü olay olarak 2018 yılı gösterildi. Fatih sondaj gemisi, Alanya-1 noktasında ilk derin deniz sondajını gerçekleştirerek Türkiye'nin sondaj kapasitesi açısından önemli bir dönüm noktası oluşturdu. Dördüncü sırada ise 2020 yılı yer aldı: Oruç Reis sismik araştırma gemisi, kıta sahanlığında Türk Deniz Kuvvetleri'nin refakatinde aylarca faaliyet sürdürdü. Bağcıoğlu bu gelişmeyi, Türkiye'nin haklarını sahada koruma iradesini açıkça ortaya koyduğu bir süreç olarak nitelendirdi.

Beşinci ve en güncel olay ise 2026 yılına ait. TÜBİTAK Marmara araştırma gemisi, Meis güneyinde 1-15 Eylül tarihleri arasında gerçekleştirmek üzere ilan edilen araştırma faaliyetini 3 Eylül'de noktaladı. Planlamanın yalnızca üçüncü gününde sona eren bu faaliyet, Bağcıoğlu'nun en sert eleştirisini aldı.

TÜBİTAK Marmara'nın Erken Ayrılışına Sert Eleştiri

Bağcıoğlu, 15 günlük araştırma faaliyetinin üçüncü gününde sonlandırılmasını açık bir dille eleştirdi. "Haklarımızın sahada kullanılması ve devlet uygulamasının sürekliliği açısından uygun olmamıştır" ifadesiyle bu durumu değerlendiren emekli amiral, seyir duyurusu yayımlamak ve diplomatik açıklama yapmanın tek başına yeterli olmadığını da özellikle vurguladı. "Gitmediğiniz, araştırmadığınız ve faaliyet göstermediğiniz deniz alanlarında haklarınızı sahada görünür kılamazsınız" sözleri, değerlendirmenin özünü oluşturan ana mesaj olarak öne çıktı.

Bundan Sonrası İçin Somut Öneriler

Eleştirinin ardından Bağcıoğlu, ilerleyen dönem için yapılması gerekenleri de sıraladı. Bilimsel araştırma, sismik araştırma ve sondaj faaliyetlerinin düzenli ve sürekli hale getirilmesi gerektiğini belirterek ilan edilen faaliyetlerin teknik veya mücbir sebepler dışında tamamlanması gerektiğini ifade etti. Millî araştırma ve sondaj filosunun etkin biçimde kullanılmasını ve gerektiğinde Türk Deniz Kuvvetleri tarafından korunmasını da bu öneriler arasında saydı.

Bağcıoğlu ayrıca Türkiye'nin kendi tezlerini uluslararası alanda daha kararlı bir şekilde anlatması gerektiğine de değindi. Yunanistan'ın tezlerini üçüncü ülkeler ve uluslararası kuruluşlar nezdinde sürekli gündemde tuttuğunu hatırlatan emekli amiral, Türkiye'nin de aynı kararlılıkla hareket etmesi gerektiğini savundu.

Diplomatik Girişimler Fransa ve AB'yi de Kapsamalı

Değerlendirmenin son bölümünde Bağcıoğlu, diplomatik çabaların kapsamına ilişkin önemli bir uyarıda bulundu. Kıbrıs Rum Yönetimi ile Yunanistan arasındaki elektrik bağlantısı ve kablo hattı gibi Türkiye'nin deniz yetki alanlarını ilgilendiren projelerde tutumun uygulama aşamasına gelmeden ortaya konulması gerektiğini vurguladı. Diplomatik girişimlerin yalnızca Yunanistan'la sınırlı tutulmaması gerektiğini de açıkça ifade eden Bağcıoğlu, Fransa başta olmak üzere söz konusu projelere dahil olabilecek ülkeler ve Avrupa Birliği nezdinde hukuki ve siyasi tezlerin şimdiden anlatılması çağrısında bulundu.

Sıkça Sorulan Sorular

TÜBİTAK Marmara'nın Meis güneyindeki araştırma faaliyeti neden eleştiri konusu oldu?

1-15 Eylül tarihleri için ilan edilen 15 günlük araştırma faaliyeti, üçüncü gün olan 3 Eylül'de sona erdi. Emekli Tümamiral Bağcıoğlu bu durumu, deniz haklarının sahada kullanılması ve devlet uygulamasının sürekliliği açısından uygun olmadığı şeklinde değerlendirdi.

Bağcıoğlu'nun aktardığı 2002 yılındaki Northern Access olayı nedir?

Mart 2002'de Kıbrıs Rum Yönetimi adına Türkiye'nin kıta sahanlığında araştırma yapan Northern Access adlı geminin faaliyeti, TCG Giresun'un müdahalesiyle durduruldu. Bağcıoğlu bu olayı, çeyrek asır sonra hâlâ hatırlanan kararlı bir devlet uygulaması örneği olarak sundu.

2008'deki Malene Ostervold olayında ne yaşandı ve hangi dersi ortaya koydu?

TPAO adına Meis güneyinde araştırma yapan Norveç bandıralı Malene Ostervold'a TCG Gediz refakat etti; ancak Yunanistan'ın Norveç nezdindeki diplomatik girişimi üzerine araştırma sona erdi. Bağcıoğlu bu olayın, Türkiye'nin kendi araştırma gemilerine sahip olmasının önemini açıkça gösterdiğini vurguladı.

Bağcıoğlu'na göre Türkiye'nin deniz araştırma faaliyetleri nasıl yürütülmeli?

Bağcıoğlu'na göre bilimsel araştırma, sismik araştırma ve sondaj faaliyetleri düzenli ve sürekli hale getirilmeli; ilan edilen faaliyetler teknik veya mücbir sebepler dışında tamamlanmalıdır. Millî araştırma ve sondaj filosu etkin kullanılmalı, gerektiğinde Türk Deniz Kuvvetleri tarafından korunmalıdır.

Bağcıoğlu diplomatik girişimlerin hangi ülkeleri kapsaması gerektiğini savunuyor?

Bağcıoğlu, diplomatik girişimlerin yalnızca Yunanistan'la sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek Fransa başta olmak üzere ilgili projelere müdahil olabilecek ülkeler ve Avrupa Birliği nezdinde Türkiye'nin hukuki ve siyasi tezlerini şimdiden anlatması gerektiğini savundu.