Pekin'den Asya'ya Yeni Güvenlik Teklifi: 13. Xiangshan Forumu 15 Eylül'de Başlıyor

Pekin, Asya'daki güvenlik mimarisinin geleceğini tartışmaya açacak kapsamlı bir uluslararası buluşmaya hazırlanıyor. 15-17 Eylül tarihlerinde gerçekleştirilecek 13. Pekin Xiangshan Forumu'na savunma yetkilileri, askeri temsilciler, uluslararası kuruluşlar ve uzmanlar katılacak. Forumun zamanlaması ise sıradan değil: Tayvan Boğazı'ndaki gerilim, Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik anlaşmazlıkları ve ABD'nin bölgedeki güvenlik rolüne yönelik tartışmalar aynı anda gündemde.

Forumun Ana Teması: Ortak Güvenlik Yönetimi

Bu yılki forumun ana teması "istikrar konusunda uzlaşma oluşturmak ve güvenlik yönetimini birlikte geliştirmek" olarak belirlendi. Programda uluslararası düzen ve stratejik istikrar, Asya-Pasifik bölgesindeki güvenlik riskleri, büyük güç ilişkileri ve gelişmekte olan ülkelerin küresel güvenlik sistemindeki rolü gibi başlıklar yer alıyor.

Ancak özellikle bir oturum dikkat çekiyor. Çin, "güvenlik sorunlarına Asya yaklaşımları" başlığı altında bölgesel krizlerin çözümünde Asya ülkelerinin daha büyük rol üstlenmesi gerektiği görüşünü tartışmaya açacak. Bu yaklaşım, Pekin'in uzun süredir savunduğu daha çok kutuplu uluslararası düzen arayışının güvenlik alanındaki uzantısı olarak değerlendiriliyor.

ABD de Masada: Washington Heyet Gönderiyor

Çin'in forumu ABD'ye alternatif bir güvenlik platformu olarak büyütmeye çalışmasına rağmen Washington toplantıyı tamamen dışarıdan izlemeyecek. ABD Savunma Bakanlığı da Pekin'e bir heyet gönderiyor. Böylece Washington ile Pekin temsilcileri, iki ülkenin Tayvan'dan teknoloji rekabetine kadar çok sayıda başlıkta karşı karşıya geldiği bir dönemde aynı güvenlik platformunda bir arada bulunacak.

Vietnam ve Malezya gibi Güneydoğu Asya ülkelerinin üst düzey temsilciler göndermesi de Çin'in bölgedeki etkisini artırma girişimi açısından önem taşıyor. Pekin'in asıl sınavı ise komşularına Çin merkezli yeni bir güvenlik mimarisinin mevcut ABD ittifak sisteminden daha istikrarlı olabileceğini göstermek olacak.

Tayvan Dosyası: Askeri Gerilimin Ötesinde Küresel Ekonomik Risk

Forumun en hassas başlıklarından biri Tayvan olacak. Çin, Tayvan'ı kendi topraklarının parçası olarak görürken Pekin ile Taipei arasındaki askeri gerilim son yıllarda belirgin biçimde yükseldi. Tayvan yönetimi savunma harcamalarını artırmaya devam ediyor.

Tayvan dosyasının küresel ekonomi açısından önemi ise askeri boyutun çok ötesine geçiyor. Ada, gelişmiş yarı iletken üretiminin merkezlerinden biri konumunda. Akıllı telefonlardan yapay zekâ veri merkezlerine, otomobillerden savunma sistemlerine kadar çok sayıda sektör Tayvan merkezli üretim zincirlerine bağımlı. Bu nedenle Tayvan Boğazı'nda yaşanabilecek ciddi bir kriz yalnızca bölgesel piyasaları değil, küresel teknoloji ve çip tedarik zincirlerini de doğrudan etkileyebilir.

Deniz Yolları Güvenliği Ayrı Oturumda Ele Alınacak

Forumun ekonomik açıdan en dikkat çekici başlıklarından biri de deniz yollarının güvenliği olacak. Çin Savunma Bakanlığı, deniz geçiş yolları ve deniz güvenliği yönetiminin ayrı bir oturumda ele alınacağını açıkladı. Bu başlık özellikle Güney Çin Denizi nedeniyle önem taşıyor. Çin, Filipinler ve bazı diğer bölge ülkeleri arasında çeşitli ada, resif ve deniz alanları üzerindeki egemenlik tartışmaları sürüyor.

Bölgedeki herhangi bir askeri gerilimin ticari gemi trafiğine yansıması halinde sonuç yalnızca Asya ile sınırlı kalmayabilir. Dünya mal ticaretinin yüzde 80'den fazlası hacim olarak deniz yoluyla taşınıyor. Çin, Güney Kore, Japonya, Singapur ve Malezya ise küresel deniz ticaret ağlarının en önemli merkezleri arasında yer alıyor.

Çip ve Yapay Zekâ Ticareti Bölgenin Stratejik Ağırlığını Artırıyor

Asya-Pasifik bölgesinin stratejik önemi son yapay zekâ yatırım dalgasıyla daha da arttı. 2026'nın ilk çeyreğinde küresel yarı iletken ticareti yıllık bazda yüzde 25 büyürken kritik mineral ticaretindeki artış yüzde 38'e ulaştı. Bu büyümenin önemli bölümünde yapay zekâ altyapısı, veri merkezleri ve dijital teknolojilere yönelik yatırımlar etkili oldu.

Üretim zincirinin kritik halkalarının Çin, Tayvan, Güney Kore ve Japonya'da yoğunlaşması, bölgedeki güvenlik risklerini aynı zamanda ekonomik risk haline getiriyor. Bir başka ifadeyle Asya'daki güvenlik mimarisinin nasıl şekilleneceği artık yalnızca askerlerin ve diplomatların konusu değil; küresel teknoloji şirketleri, otomotiv üreticileri, yapay zekâ yatırımları ve emtia piyasaları da aynı denklemin içinde bulunuyor.

Pekin'in Önündeki Güven Sorunu

Pekin'in bölgesel güvenlikte daha büyük rol üstlenme hedefinin önündeki en önemli engel ise komşu ülkelerle yaşadığı anlaşmazlıklar. Güney Çin Denizi'nde Çin ile Filipinler arasında dönem dönem yükselen tansiyon ve Japonya ile devam eden güvenlik gerilimleri, Pekin'in "ortak güvenlik" mesajının bölge ülkelerinde nasıl karşılanacağı konusunda soru işareti yaratıyor.

Çin'in önündeki temel sorun bu nedenle yalnızca ABD'nin Asya'daki etkisi değil. Pekin'in, kendi güvenlik modelinin küçük ve orta ölçekli Asya ülkelerinin egemenlik ve ekonomik çıkarlarını da koruyacağına bölge ülkelerini ikna etmesi gerekiyor. 15 Eylül'de başlayacak Xiangshan Forumu bu nedenle Çin açısından yalnızca diplomatik bir toplantı değil; ABD'nin onlarca yıldır belirleyici olduğu Asya güvenlik düzeninde Pekin'in ne kadar alan kazanabileceğinin yeni sınavlarından biri olacak.

Sıkça Sorulan Sorular

13. Pekin Xiangshan Forumu ne zaman ve nerede düzenlenecek?

Pekin Xiangshan Forumu, 15-17 Eylül tarihlerinde Pekin'de gerçekleştirilecek. Toplantıya savunma yetkilileri, askeri temsilciler, uluslararası kuruluşlar ve uzmanlar katılacak.

Bu yılki Xiangshan Forumu'nun ana teması nedir?

Forumun ana teması "istikrar konusunda uzlaşma oluşturmak ve güvenlik yönetimini birlikte geliştirmek" olarak belirlendi. Programda uluslararası düzen ve stratejik istikrar, Asya-Pasifik güvenlik riskleri, büyük güç ilişkileri ve gelişmekte olan ülkelerin küresel güvenlik sistemindeki rolü gibi başlıklar yer alıyor.

ABD Savunma Bakanlığı foruma katılacak mı?

Evet. ABD Savunma Bakanlığı da Pekin'e bir heyet gönderiyor. Böylece Washington ile Pekin temsilcileri, iki ülkenin Tayvan'dan teknoloji rekabetine kadar pek çok başlıkta karşı karşıya geldiği bir dönemde aynı güvenlik platformunda bir arada bulunacak.

Tayvan meselesinin küresel ekonomi açısından önemi nedir?

Tayvan, gelişmiş yarı iletken üretiminin merkezlerinden biri konumunda. Akıllı telefonlardan yapay zekâ veri merkezlerine, otomobillerden savunma sistemlerine kadar çok sayıda sektör Tayvan merkezli üretim zincirlerine bağımlı. Bu nedenle Tayvan Boğazı'nda yaşanabilecek ciddi bir kriz, küresel teknoloji ve çip tedarik zincirlerini de doğrudan etkileyebilir.

Çin'in bölgesel güvenlik liderliği iddiasının önündeki en büyük engel nedir?

Pekin'in önündeki en önemli engel, komşu ülkelerle yaşadığı anlaşmazlıklar. Güney Çin Denizi'nde Filipinler ile dönem dönem yükselen tansiyon ve Japonya ile devam eden güvenlik gerilimleri, Pekin'in "ortak güvenlik" mesajının bölge ülkelerinde nasıl karşılanacağı konusunda ciddi soru işaretleri doğuruyor.