OSD Başkanı Eroldu: Otomotivde yerli üretimin pazar payı yüzde 29'dan yüzde 34'e yükseldi

Türkiye otomotiv sektörü, yılın ilk 9 ayında hem üretim hem ihracat hem de iç pazar açısından zorlu bir dönemden geçiyor. Üretim yüzde 6 küçülürken toplam ihracat yüzde 10 geriledi; ancak dolar bazında ihracat yüzde 2,8 artış kaydetti. Tüm bu olumsuz tabloya rağmen yerli üretim modellerindeki artışla birlikte Made in Türkiye logolu araçlarda ivme hız kazandı ve pazardaki yerlilik oranı neredeyse 2023 yılı seviyelerine ulaştı.

Yerli Üretimin Payı Yüzde 34'e Çıktı

Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) Başkanı Cengiz Eroldu, geçen hafta İstanbul'da gerçekleşen toplantıda sektöre ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulundu. Eroldu, yılın ilk 9 ayında otomotiv üretiminin 971 bin adet olduğunu ve kapasite kullanım oranının 5 puan gerilediğini belirtti. İç pazardaki daralmaya karşın yerli üretimden satışların toplam pazar içindeki payının yükseldiğine dikkat çeken Eroldu, geçen yıl yüzde 29 olan bu oranın bu yıl yüzde 34'e çıktığını açıkladı.

Alt kırılımlarda da tablonun olumlu seyrettiği görülüyor. Otomobillerde yerli üretim payı yüzde 29'dan yüzde 35'e, hafif ticari araçlarda yüzde 21'den yüzde 24'e, kamyonlarda ise yüzde 59'dan yüzde 64'e yükseldi. Eroldu, Türkiye'de kullanılan otobüslerin neredeyse tamamının yerli üretim olduğunun da altını çizdi. Yeni yatırımların devreye girmesiyle bu oranın önümüzdeki dönemde daha da artmasını beklediklerini vurgulayan Eroldu, sektörün yatırımlarının etkisinin önümüzdeki yıl daha belirgin biçimde hissedileceğini söyledi.

Üretimdeki Düşüşün Baş Sorumlusu: Otomobil Grubu

Yılın ilk 9 ayındaki gerilemenin ağırlıklı olarak otomobil grubundan kaynaklandığını ifade eden Eroldu, otomobil üretiminin yüzde 17, ihracatının ise yüzde 27 azaldığını açıkladı. Hafif ticari araçlarda hem üretim hem ihracat artarken, ağır ticari araçlarda da üretim ve ihracatta yükseliş yaşandı. Eroldu, kamyon grubunun ilk 9 aylık performansının da olumlu seyrettiğini belirtti.

Otomobil üretimindeki gerilemenin temel nedenini ise yeni yatırımların devreye alınma sürecinde fabrikalarda yaşanan faaliyet kayıplarına bağlayan Eroldu, özellikle yılın ikinci çeyreğinde yeni modellerin üretim bantlarına yerleştirilmesi nedeniyle çalışma temposunun düştüğünü aktardı. Mayıs ayında bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 30'lar seviyesinde gerilemeler yaşandığını belirten Eroldu, yatırımların üretim hatlarına yansımaya başladığını ve önümüzdeki aylarda geçen yılın aynı dönemlerine göre daha iyi sonuçlar beklediklerini söyledi. Hyundai, Otokar, Oyak Renault ve TOFAŞ'ı bu süreçte yatırımlarını sürdüren şirketler arasında örnek gösterdi.

Kur ve Enflasyon Maliyet Baskısını Artırıyor

Eroldu, kur ve enflasyon koşullarının ihracat ve üretimi desteklemediği bir ortamda kapasite kullanımının gerilemesinin otomotiv şirketleri için ikinci bir sorun yarattığına dikkat çekti. Üretim hacminin düşmesiyle birlikte mevcut kapasitenin daha az kullanılmasının sektörün maliyet baskısını artıran unsurlar arasında yer aldığını kaydeden Eroldu, buna karşın yatırımlarını sürdüren otomotiv sanayisinde yeni projelerin üretim ve ihracatı desteklemesinin beklendiğini vurguladı.

Otomotiv İhracatı Türkiye'nin Lokomotifi Olmaya Devam Ediyor

Tüm zorluklara rağmen otomotiv sanayisi, yılın ilk 9 ayında Türkiye'nin en fazla ihracat yapan sektörü olma konumunu korudu. TİM verilerine göre 31,1 milyar dolara ulaşan ihracat, Türkiye'nin toplam ihracatının yüzde 17'sini oluşturdu. Sektörün ihracat geliri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3 artış kaydetti. Eroldu, Türkiye'nin daha yüksek katma değerli, hibrit ve elektrikli araçları ihraç etmeye başlamasının parasal değeri artırdığını belirtti.

İlk 8 ayda otomobiller ve ticari araçlar dahil motorlu taşıtların toplam dış ticaret dengesinin 3,5 milyar dolar fazla verdiğini açıklayan Eroldu, buna karşılık otomobil grubundaki dış ticaret açığının yaklaşık 3,2 milyar dolar olduğunu aktardı. Üyelerin yatırımları devreye girdikçe toplam dış ticaret fazlasının önümüzdeki dönemlerde büyümesini beklediklerini de sözlerine ekledi.

Traktör Grubu Sektörün En Zayıf Halkası

İlk 8 aylık verilere göre traktör pazarındaki daralma yüzde 50'ye yaklaşırken, üretimde de yüzde 30'a yakın gerileme yaşandı. Üreticilerin ihracatı artırarak iç pazardaki kaybı telafi etmeye çalıştığını belirten Eroldu, mevcut pazar kaybının bu yolla karşılanmasının zor olduğunu dile getirdi. Hafif araç grubunda geçen yıl yüzde 66 olan kapasite kullanım oranının yüzde 62'ye indiğini belirten Eroldu, traktör grubunda da pazardaki sert daralmaya paralel olarak kapasite kullanımında belirgin düşüş yaşandığını, buna karşın kamyon, otobüs ve minibüs üretiminde kapasite kullanımının iyileştiğini vurguladı.

Çin'in Küresel Baskısı ve Türkiye'nin Tutumu

Eroldu, Çin'deki resmi rakamlara göre toplam kurulu otomotiv üretim kapasitesinin 45 milyon adedin üzerinde bulunduğunu aktardı. Çin'in 2025 yılındaki toplam üretiminin 34,4 milyon adet olduğunu ve kapasite kullanım oranının yaklaşık yüzde 75 seviyesinde gerçekleştiğini belirten Eroldu, iç pazardaki daralmaya karşın Çin'in ihracatını artırmasının küresel rekabet üzerindeki baskıyı yükselttiğini söyledi. İlk 8 ayda Çin'in iç pazarının yüzde 22 daraldığını, buna karşın toplam üretimdeki gerilemenin yüzde 3,8 seviyesinde kaldığını ifade eden Eroldu, bu verilerden hareketle Çin'in 2026 yılını yaklaşık 30 milyon adet üretimle tamamlayabileceğini öngördü.

Çin'in ilk 8 aylık otomotiv ihracatının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 67 artarak 7,1 milyon adede ulaştığını aktaran Eroldu, ihracatta Rusya ve Brezilya'nın öne çıktığını, Avrupa ülkelerine yapılan sevkiyatlarda da yüksek rakamlar görüldüğünü belirtti. Çin'in Rusya'ya ihracatının ilk 7 ayda 500 bin adedi aştığını, Belçika'ya 270 bin, İtalya'ya ise 180 bin civarında araç gönderildiğini aktaran Eroldu, AB'nin bazı ek vergilerine karşın Çinli üreticilerin yeni pazarlara yönelme çabasını sürdürdüğünü kaydetti. Çinli markaların Avrupa'daki pazar payının geçen yılın ilk 8 ayındaki yüzde 6 seviyesinden bu yıl yüzde 10'a yükseldiğini de vurgulayan Eroldu, AB'nin Çin ile toplam dış ticaret açığının 2025'te 304 milyar dolara ulaştığını, otomotiv grubunda ise aynı yıl 17 milyar euroluk açık verildiğini aktardı. İlk 7 ayda Çin'den Avrupa'ya otomobil ihracatının geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 172 arttığını da sözlerine ekleyen Eroldu, bu eğilimin Avrupa otomotiv sanayisini korumaya yönelik düzenleme tartışmalarını hızlandıran etkenlerden biri olduğunu söyledi.

Türkiye'nin Çin ile dış ticaret açığının 33 milyar euro seviyesinde olduğunu belirten Eroldu, Çinli araçların Türkiye'deki pazar payının geçen yılın ilk 9 ayındaki yüzde 8,7'den bu yıl aynı dönemde yüzde 5,8'e gerilediğini, ek vergilerin bu düşüşte önemli rol oynadığını ifade etti. Mevcut oranı daha fazla önlem alınmasını gerektirecek ölçüde rahatsız edici bulmadığını belirten Eroldu, Avrupa'da dört aktif Çin yatırımı bulunduğunu, Türkiye'de ise henüz Çinli otomotiv yatırımı olmadığını aktardı. "Türkiye'nin yeni montaj fabrikalarına ihtiyacı yok" diyen Eroldu, yabancı yatırımın Türkiye'de teknoloji geliştirmesi, Ar-Ge yapması, yerli tedarikçilerden alım gerçekleştirmesi ve mevcut sanayinin rekabet gücünü artırması gerektiğini vurguladı; Çinli üreticilerin Türkiye'ye yatırım yapmasına karşı olmadıklarının da altını çizdi. Eroldu, 2026 yılı otomotiv pazarının 1,1 milyon seviyesinde gerçekleşmesini beklediklerini de açıkladı.

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye'de yerli üretimin otomotiv pazarındaki payı ne kadar?

OSD Başkanı Cengiz Eroldu'nun açıklamalarına göre yerli üretimden satışların toplam pazar içindeki payı geçen yıl yüzde 29 iken bu yıl yüzde 34'e yükseldi. Alt kırılımlarda otomobillerde bu oran yüzde 35, hafif ticari araçlarda yüzde 24, kamyonlarda ise yüzde 64 olarak gerçekleşti.

Yılın ilk 9 ayında Türkiye otomotiv üretimi ve ihracatı nasıl seyretti?

İlk 9 ayda otomotiv üretimi yüzde 6 küçüldü ve toplam 971 bin adet olarak gerçekleşti. Toplam ihracat yüzde 10 düşerken dolar bazında ihracat yüzde 2,8 arttı. Sektörün ihracat geliri ise geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 3 artarak TİM verilerine göre 31,1 milyar dolara ulaştı.

Traktör sektöründeki tablo neden bu kadar olumsuz?

İlk 8 aylık verilere göre traktör pazarındaki daralma yüzde 50'ye yaklaşırken, üretimde de yüzde 30'a yakın gerileme yaşandı. Eroldu, üreticilerin ihracatı artırarak iç pazardaki kaybı telafi etmeye çalıştığını, ancak bu yolun mevcut pazar kaybını karşılamakta yetersiz kaldığını belirtti.

Çin'in küresel otomotiv ihracatındaki büyümesi nasıl bir tablo ortaya koyuyor?

Çin'in ilk 8 aylık otomotiv ihracatı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 67 artarak 7,1 milyon adede ulaştı. Çinli markaların Avrupa'daki pazar payı yüzde 6'dan yüzde 10'a yükselirken, ilk 7 ayda Çin'den Avrupa'ya otomobil ihracatı yüzde 172 arttı. AB'nin Çin ile toplam dış ticaret açığı 2025'te 304 milyar dolara, otomotiv grubundaki açık ise 17 milyar euroya ulaştı.

OSD'nin Çinli otomotiv yatırımlarına yaklaşımı nedir?

Eroldu, Türkiye'nin yeni montaj fabrikalarına ihtiyacı olmadığını açıkça belirtti. Çinli üreticilerin Türkiye'ye yatırım yapmasına karşı olmadıklarını ifade eden Eroldu, yabancı yatırımın Türkiye'de teknoloji geliştirmesi, Ar-Ge yapması, yerli tedarikçilerden alım gerçekleştirmesi ve mevcut sanayinin rekabet gücünü artırması gerektiğini vurguladı.